CHP’nin Ulaştırma ve Altyapı Bakanlığı’ndan Sorumlu Genel Başkan Yardımcısı Ulaş Karasu, kamu ihalelerini mercek altına aldı. Karasu, bulgularını 16 slayt halinde TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu’nda milletvekillerine izletti. Sunumda “Gerçek ahtapotun kolları” başlıklı bir tablo da gösterildi. Karasu’nun paylaştığı bu tabloya göre, 2005 ile 2024 yılları arasında 11 firmaya toplam 452 ihale verildi. Bu ihalelerin toplam tutarı 61.1 milyar dolar. Güncel tutara göre 2.5 trilyon lira. Bu ihalelerden yüzde 54’ünü kapsayan 1.3 trilyon liralık büyük bir bölümü “pazarlık usulü” ile gerçekleştirildi. Yüzde 24’üne denk gelen 605.8 milyar lirası “belli istekliler arasında ihale” yöntemiyle yapıldı. Yüzde 22’sine denk gelen 574.2 milyar lirası ise “açık ihale” olarak gerçekleştirildi.
Sunuma göre, Osmangazi Köprüsü’nün ihale tarihi itibariyle maliyeti 1.5 milyar dolardı. Güncel maliyeti 63.1 milyar lira. Karayolları bütçesine konacak 3 yıllık garanti ödemesi 376.3 milyar lira. Sadece 3 yıllık ödenekle 6 köprü yapılabilirdi. Yavuz Sultan Selim Köprüsü’nün maliyeti ihale tarihi itibariyle 809.9 milyon dolar. Güncel maliyeti 34.1 milyar lira. 3 yıllık toplam garanti ödemesi 376.3 milyar lira. 3 yıllık ödenekle yapılabilecek köprü sayısı 11. Çanakkale Köprüsü’nün ihale tarih itibarıyla maliyeti 1.8 milyar dolar. Güncel maliyet 78.4 milyar lira. 3 yıllık garanti ödemesi 376.3 milyar lira. 3 yıllık ödenekle yapılabilecek köprü sayısı 5.
Karasu, komisyonda şunları söyledi: “Bakanlığınıza bağlı sadece 18 yapım işinde Sayıştay’ın ve kurum teftiş raporlarının tespit ettiği -bugünkü döviz kuruyla- 768 milyar TL kamu zararı var. ‘Ahtapot...’ diyorsunuz ya, sizde ahtapotun havuzu var. Bakın, 11 şanslı şirkete 452 ihale vermişsiniz, bu ihaleler kapalı kapılar ardında kuralsız, kanunsuz verdiğiniz ihaleler. Bu ihalelerin tutarı tam 61 milyar dolar yani güncel kurla tamı tamına 2 trilyon 562 milyar lira, bu ihalelere yapişlet-devretler de dahil değil.”
HAYALLER GERÇEKLER
Sunuma göre, YİD ulaşım projeleri için bütçeden yapılan garanti ödemelerinin 2018 yılında idarelerin yatırım bütçelerine oranı sadece yüzde 18’di. 2024’te bu oran yüzde 69’a çıktı. YİD kapsamında karayolları bütçesinden geçen yıl 60.2 milyar lira garanti ödemesi yapıldı. Son 5 yılda yapılan garanti ödemeleri yüzde 1080 oranında arttı. 5 yılda tam 273 milyar lira ödendi. Sadece gelecek 3 yıl için 376 milyar lira ayrıldı.
Ankara-İstanbul YHT’nin yapımının 20 yıldır devam ettiğine vurgu yapılan sunumda, “Ankara-İzmir YHT 1080 günde bitecekti, 2028 yılı da hayal görünüyor. Bandırma-Bursa-Osmaneli YHT yapımı 14 yıldır devam ediyor. Ankara-Sivas YHT, ‘2 saatte gidilecek’ denilmişti, 3 saat 20 dakika sürüyor. HalkalıKapıkule 2023’te bitecekti, 2028’de biteceği açıklandı” denildi.
DEVİRLER UZADI, GARANTİ ARTTI
Gebze-Orhangazi-İzmir Otoyolu’nun (Osmangazi Köprüsü dahil) kamuya devir tarihi 2035’ten 2038’e, KMO Kınalı-Odayeri 2025’ten 2030’a, KMO Kurtköy-Akyazı 2024’ten 2030’a, KMO Nakkaş-Başakşehir 2041’den 2044’e, Ankara-Niğde Otoyolu 2030’dan 2035’e Menemen-Aliağa-Çandarlı Otoyolu’nda 2027’den 2028’e, Malkara-Çanakkale (Çanakkale Köprüsü dahil) 2037’den 2038’e uzatıldı. KMO Odayeri-Paşaköy Kesimi (Yavuz Sultan Selim köprüsü dahil) devir tarihi 2024’ten 2028’e çıkarılırken, 4 yıllık uzatma ile şirkete 4.8 milyar dolar ek tutar gidecek.
Sunuma göre, Aydın-Denizli Otoyolu’nda sözleşme değişikliği ile bir kesimde 35 bin olan günlük geçiş garantisi 53 bine çıkarıldı. Diğer kesimde 30 bin olan garanti 48 bine yükseltildi. Firmaya 48 milyar lira ödeme olacak. / CUMHURİYET
24 KASIM’LAR
1859 - İngiliz doğa bilimci Charles Darwin, "Türlerin Kökeni" adlı kitabını yayınlayarak evrim kuramını ortaya attı.
1874 - Joseph Farwell Glidden, "157.124" numarasıyla dikenli telin patentini aldı.
1925 - Erzurum'da da şapka inkılabına karşı gösteriler yapıldı. Tutuklananlardan 13'ü idama mahkûm oldu ve Erzurum'da 1 ay sıkıyönetim ilan edildi.
1927 - Ankara'da, Heinrich Krippel tarafından yapılan Zafer Anıtı açıldı.
1928 - Türkiye Büyük Millet Meclisi, Atatürk'e "Millet Mektepleri Başöğretmenliği" unvanını verdi.
1934 - Bakanlar Kurulu Kararı ile Ayasofya Camii’nin müze olması kabul edildi.
1934 - Cumhurbaşkanı Gazi Mustafa Kemal, Meclisten çıkan kanunla Atatürk soyadını aldı.
1939 - Gestapo, Çekoslovakya'da 120 öğrenciyi öldürdü.
1941 - II. Dünya Savaşı ortamında; pasta ve unlu yiyeceklerin yapımı yasaklandı.
1961 - BM, nükleer silah yasağını ABD'nin protestosuna karşın kabul etti.
1963 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı John F. Kennedy'nin katil zanlısı Lee Harvey Oswald, Jack Ruby tarafından öldürüldü.
1974 - Fransız Maurice Taieb ile Amerikalı paleontolog Donald Johanson’un ekibinin Etyopya’nın Hadar bölgesinde yaklaşık dört milyon yıl yaşındaki 105 cm boyundaki Australopithecus afarensis fosili Lucy'i buldu.
1976 - Van ve çevresinde; Çaldıran-Muradiye'de etkili olan 7,2 büyüklüğündeki depremde 3 bin 840 kişi öldü.
1977 - Yunanistan, Büyük İskender'in babası Kral II. Filip'in mezarının bulunduğunu açıkladı.
1981 - Türkiye'de, Atatürk'ün 100. doğum yıl dönümü olan ve Kenan Evren tarafından Atatürk Yılı ilan edilip kutlanan 1981 yılında ilk kez Öğretmenler Günü kutlandı.
1983 - İsrail, Trablusşam'da tutuklu 6 İsrail askerine karşılık, 4800 Filistinliyi serbest bıraktı.
1988 - Sürgünde Bağımsız Filistin Devleti kuruldu.
1989 - Hakkâri'nin Yüksekova İlçesi'nin İkiyaka Köyü'nde, çoğu kadın ve çocuk olmak üzere 28 vatandaş, teröristlerce öldürüldü.
1990 - Kadınlar, Aileden Sorumlu Devlet Bakanı Cemil Çiçek’in "flört fuhuştur", "feminizm sapıklıktır" sözlerini düdük çalarak protesto etti. İstanbul Galatasaray'daki eylemde, polis 5 kadını dövdü, 11 kadın gözaltına alındı.
1994 - Galatasaray, Barcelona'yı 2-1 yendi; kutlamalarda 3 kişi öldü.
1994 - Efsanevi MacGyver adlı televizyon dizisinin, "Trail to Doomsday" ismindeki filmi Türkiye'de gösterime girdi.
1996 - ANAP Genel Başkanı Mesut Yılmaz'a Budapeşte'de Hilton Oteli lobisinde yumruklu saldırıda bulunuldu.
2005 - Picasso İstanbul'da sergisi, Sabancı Üniversitesi Sakıp Sabancı Müzesi'nde açıldı.
2015 - Rus Hava Kuvvetlerine ait bir Suhoy Su-24 tipi savaş uçağı, Türk hava sahasını ihlal ettiği gerekçesi ile Türk Hava Kuvvetlerine ait iki F-16 tarafından Suriye-Türkiye sınırı'nda vurularak düşürüldü.
2020 – Doktor, kadın hakları savunucusu ve yazar Gülsüm Kav, BBC’nin 2020 yılı için belirlediği ilham verici ve etkili 100 Kadın listesine girdi.
24 KASIM’DA DOĞANLAR
1888 - Dale Carnegie, Amerikalı yazar, kişisel gelişimci ve iletişim uzmanı (ö. 1955)
1945 - Samih Rifat, Türk mimar, fotoğrafçı, çevirmen ve yazar (ö. 2007)
1948 - Erman Toroğlu, Türk futbolcu, hakem ve spor yazarı
1954 - Emir Kusturica, Sırp yönetmen
1968 - Bülent Korkmaz, Türk futbolcu ve teknik direktör
1993 - Hande Erçel, Türk oyuncu ve model
24 KASIM’DA ÖLENLER
1991 - Freddie Mercury, İngiliz müzisyen ve Queen topluluğunun solisti (d. 1946)
2000 - Önder Açıkalın, Türk oyuncu (d. 1950)
2001 - Memet Baydur, Türk oyun yazarı (d. 1951)
Yorumlar
Yorum Gönder