____________________Çağla Üren
New York Times'ta da bahsi geçen "Depremler İstanbul'a ilerliyor" konulu bilimsel makaleyi tek tek okuyup anlaşılır bir dille mevzuyu ayrıntılı haberleştirmeye çalıştık. Araştırmaya göre gerçekten de tablo korkutucu. Bulguları özetliyorum:
�� İlk bulgu: Depremler bir zincirleme reaksiyon gibi batıdan doğuya doğru kayıyor.
Araştırmacılara göre 2011-2012 tarihlerinde Marmara'nın batı ve orta kesimlerinde hareketlilik başladı. Eylül 2019'da 5.8 büyüklüğündeki Silivri depremi meydana geldi. Nisan 2025'teki 6.2 büyüklüğündeki son deprem ise 2019 depreminin hemen doğusunda, İstanbul'a daha yakın bir noktada gerçekleşti.
Bilim insanlarına göre bu tablo, fayın "sürüklenen" (hareketli) batı kısımlarının, İstanbul'un hemen güneyindeki "kilitli" (hareketsiz ve enerji biriktiren) doğu kısımlarını ittiğini ve yüklediğini gösteriyor.
�� Bulgu 2: Fay hattı rahatlamadı, aksine gerildi.
Genellikle bir depremden sonra artçı sarsıntılarla birlikte fay üzerindeki gerilimin azalması, yani rahatlaması beklenir. Ancak yapılan analizler Marmara için durumun böyle olmadığını gösteriyor.
Analizlere göre 2019'daki 5,8'lik depremden sonra fay hattındaki stres seviyesi (bilimsel adıyla b-değeri) zamanla normale dönmüştü. Ancak 2025'teki 6,2'lik depremden sonra fay hattında beklenen rahatlama görülmedi.
Analizler, o bölgedeki kayma geriliminin (shear stress) hâlâ çok yüksek olduğunu gösteriyor. Bu durum, fayın yeni ve daha büyük bir kırılmaya hazır olabileceğine işaret ediyor.
�� Bulgu 3: Beklenenden şiddetli sarsılabilir.
Depremin kırılma yönü, sarsıntının hangi bölgede daha şiddetli hissedileceğini doğrudan etkiliyor. Ölçümler, yer hareketinin ve ivmenin İzmit Körfezi ve Armutlu Yarımadası yönünde daha güçlü olduğunu gösterdi.
Bilim insanlarına göre, eğer gelecekte daha büyük bir deprem batıdan doğuya doğru kırılırsa, bu durum İstanbul’daki sarsıntıyı artırabilir.
�� Bulgu 3: Avcılar açıklarındaki "sismik boşluk"
Nisan 2025 depreminin bittiği yer ile İstanbul Adalar fayı arasında, Avcılar açıklarında yaklaşık 15-20 kilometrelik "sessiz" bir bölüm (sismik boşluk) kaldı. Bu küçük bölüm, bir sonraki 6.0 ve üzeri büyüklükteki depremin adayı olabilir.
Daha da önemlisi, bu bölümün kırılması veya buradaki stresin transferi, hemen doğusundaki Prens Adaları (Adalar) segmentini tetikleyebilir. Adalar segmenti tamamen kilitli durumda ve çok büyük bir enerji biriktirmiş halde bekliyor.
�� Bulgu 4: Avrupa’nın en yüksek deprem riski Marmara’da.
Nisan 2025 depremi, 1766'dan beri biriken enerjinin sadece çok küçük bir kısmını (yaklaşık 20 santimetrelik bir hareketi) serbest bıraktı. Oysa birikmiş olan açık yaklaşık 6 metre.
Araştırmacılar, deniz tabanına yerleştirilecek yeni sensörlerle fayın saniye saniye izlenmesinin hayati önem taşıdığını vurguluyor.
13 ARALIK’LAR
1903 - İtalyan asıllı Amerikalı dondurma satıcısı Italo Marcioni, ilk dondurma külahının patentini aldı.
1914 - Mesudiye Zırhlısı, Çanakkale'de İngiliz denizaltısı HMS B11 tarafından batırıldı.
1937 - Japon İmparatorluk Kara Kuvvetleri, Çin Cumhuriyeti'nin Başkenti Nankin'i ele geçirdi.
1937 - İlk seloteyp satışa sunuldu.
1941 - II. Dünya Savaşı: Macaristan Krallığı ve Romanya Krallığı, Amerika Birleşik Devletleri'ne savaş ilan etti.
1942 - Çorum'da deprem: 25 kişi öldü, 589 ev yıkıldı.
1949 - İsrail, Kudüs'ü başkent ilan etti. Arap İsrail Savaşı'ndan sonra, Eski Kent ve Doğu Kudüs Ürdün'de, Batı Kudüs de İsrail'de kaldı. Kent, BM kararlarına göre uluslararası kent ilan edilmişti.
1957 - İran'da deprem: 2 bin kişi öldü.
1959 - Başpiskopos Makarios bağımsız Kıbrıs Cumhuriyeti'nin Cumhurbaşkanlığına seçildi.
1960 - Fransa Cumhurbaşkanı Charles de Gaulle'ün Cezayir ziyareti olaylı geçti. Fransız milliyetçilerinin çıkardığı olaylarda 123 kişi öldü.
1960 - Ankara Sıkıyönetim Komutanlığı, Yeni Gün ve Öncü gazetelerini 3 gün süreyle kapattı.
1967 - Yunanistan Kralı II. Konstantin'in, Cuntaya karşı darbe girişimi başarısız oldu. Albaylar Cuntası iktidarı devam etti. Kral ülkesini terk etmek zorunda kaldı.
1974 - Malta'da Cumhuriyet ilan edildi.
1978 - Hollanda'da bir mahalle, kendisini "Bağımsız Devlet" ilan etti.
1980 - Piyade Er Zekeriya Önge'yi öldürme suçundan yargılanıp ölüm cezasına çarptırılan 19 yaşındaki Erdal Eren'in infazı yapıldı.
1981 - Polonya'da General Wojciech Witold Jaruzelski, sıkıyönetim ilan etti. 14 bin sendikalı işçi tutuklandı.
1986 - Dünya ve Olimpiyat Şampiyonu Halterci Naim Süleymanoğlu, Türkiye'ye iltica etti.
1995 - Avrupa Parlamentosu, Türkiye ile imzalanan Gümrük Birliği anlaşmasını onayladı.
1996 - Kofi Annan, Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri seçildi.
1998 - İtalya'da düzenlenen 5. Avrupa Kros Şampiyonası'nda Türk Genç Kadın millî takımı şampiyon oldu.
2002 - Avrupa Birliği Genişlemesi: AB, 10 yeni devletin (Güney Kıbrıs, Çekya, Estonya, Macaristan, Letonya, Litvanya, Malta, Polonya, Slovakya ve Slovenya) 1 Mayıs 2004'ten itibaren üye olacağını açıkladı.
2003 - ABD askerî güçleri devrik Irak Devlet Başkanı Saddam Hüseyin'i, Irak'ta saklandığı yerde yakaladı.
2004 - Şili'nin eski diktatörü Augusto Pinochet'nin, 1970 ve 1980'li yıllardaki Akbaba Operasyonu sırasında suç işlediği gerekçesiyle evinde gözetim altında tutulmasına ve hakkında yeni dava açılmasına karar verildi.
2005 - TMSF'nin satışa çıkardığı Telsim, 4 milyar 550 milyon dolarla dünyanın en büyük mobil telekomünikasyon operatörlerinden olan Birleşik Krallık'tan Vodafone'un şirketi, Vodafone Telekomünikasyon A.Ş'ye ihale edildi.
2011 - Belçika Liège'de düzenlenen intihar saldırısında 6 kişi öldü, 125 kişi yaralandı.
2017 – İslam İşbirliği Teşkilatı (İİT) Olağanüstü Zirvesi, Türkiye’nin ev sahipliğinde gerçekleştirildi. İslam İşbirliği Teşkilatı zirvesinde Doğu Kudüs’ün Filistin’in başkenti olarak tanınması kararını alındı.
2018 – Türkiye’nin uzay bilimleri programı ile genel havacılık ve uzay araştırmalarından sorumlu devlet kurumu Türkiye Uzay Ajansı kuruldu.
2018 – Ankara-Konya seferini yapan yüksek hızlı tren ile aynı güzergahta yol kontrolü yapan bir kılavuz tren, Ankara’nın Yenimahalle ilçesine bağlı Marşandiz İstasyonu’nda çarpıştı. Kazada 9 kişi öldü ve 84 kişi yaralandı. Bu kaza, Türkiye’de son 15 yılda meydana gelen sekizinci ölümlü tren kazası oldu.
13 ARALIK’TA DOĞANLAR
1915 - Curd Jürgens, Alman-Avusturyalı oyuncu (ö. 1982)
1921 - Turgut Demirağ, Türk yapımcı ve film yönetmeni (ö. 1987)
1925 - Dick Van Dyke, Amerikalı aktör, şarkıcı, dansçı ve komedyen
1929 - Christopher Plummer, Kanadalı film, tiyatro, dizi oyuncusu ve En İyi Yardımcı Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2021)
1935 - Türkan Saylan, Türk tıp doktoru, akademisyen ve yazar (ö. 2009)
1957 - Steve Buscemi, Amerikalı oyuncu ve yönetmen
1967 - Jamie Foxx, Amerikalı sinema oyuncusu ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi
1973 - Emre Aşık, Türk futbolcu
1975 - Bahar Mert, Türk voleybolcu
1975 - Erdem Akakçe, Türk oyuncu
1978 - Okan Yalabık, oyuncu
13 ARALIK’TA ÖLENLER
1945 - Cezmi Or, Türk atlet (d. 1921)
1974 - Yakup Kadri Karaosmanoğlu, Türk romancı, gazeteci ve siyasetçi (d. 1889)
1977 - Oğuz Atay, Türk öykücü ve romancı (d. 1934)
1979 - Behçet Necatigil, Türk şair ve yazar (d. 1916)
2013 - Zafer Önen, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu (d. 1921)
Yorumlar
Yorum Gönder