_________________________Doğu Ergil
Türkiye’de servet birikimi genellikle şu kaynaklardan oluşur:
1 - Rant ve şişmiş gayrimenkul değerleri.
2 - İhalelerden, kamusal imtiyazlardan ve siyaset-kapital ilişkisinden doğan servet.
3 - Kısa vadeli ticari kazançlar.
4 - Döviz arbitrajı (yani farklı döviz piyasalarındaki fiyat farklılıklarından yararlanarak kâr elde etmek) ve finansal getiri fırsatları.
Bu kaynakların ortak özelliği, üretken risk gerektirmemesi, hızlı geri dönüş sağlaması ve birçoğunun devletle kurulan ilişkiler üzerinden elde edilmesidir.
Bu nedenle Türkiye’de servet sahiplerinin önemli bir bölümü:
• Uzun vadeli teknoloji yatırımlarına girmek istemez.
• Kurumsal yönetim gerektiren sektörlerden kaçar.
• Yüksek nitelikli işgücü istihdamını maliyet değil, “yük” olarak görür.
• Kârlılığı üretimden değil, devlete yakınlıktan bekler. Bu nedenle devlete hep sağmal inek gibi bakılmış ve sağılmıştır.
Böyle bir yapıdan sanayi kapitalizmi değil, "avcı-tüketici ekonomisi" çıkar.
Bu durumun bir adım sonrası "yağma ve çökme ekonomisi"dir. Bunun da örneklerini ara ara görmekteyiz.
10 ARALIK’LAR
1901 - İlk Nobel ödülleri verildi.
1902 - Mısır'da Nil nehri üzerinde inşa edilen Aswan Barajı hizmete girdi.
1906 - Theodore Roosevelt, Rus-Japon Savaşının sona ermesinde oynadığı ara buluculuk rolünden dolayı, Nobel Barış Ödülü'nü alan ilk Amerikalı oldu.
1925 - İrlandalı yazar George Bernard Shaw, Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1929 - Alman yazar Thomas Mann, Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1937 - "Abdülaziz'in bayındır kıldığı kent" anlamına gelen Ma'muretülaziz ya da kısaca Elaziz şehrinin adı, Elazığ olarak değiştirildi.
1948 - Birleşmiş Milletler Meclisi, İnsan Hakları Bildirgesini kabul etti. Türkiye, İnsan Hakları Evrensel Beyannamesi'ne kabul oyu verdi. Bugün hâlen İnsan Hakları Günü olarak kutlanmaktadır.
1956 - Macaristan'da çatışmalar başladı ve sıkıyönetim ilan edildi.
1963 - Zanzibar Sultanlığı, Birleşik Krallık'tan bağımsızlığını kazandı. 26 Nisan 1964'te Tanzanya ile birleşmiştir.
1964 - Martin Luther King, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
1970 - Rus yazar Aleksandr Soljenitsin, Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1971 - Aralarında Türkiye İşçi Partisi Genel Sekreteri Tarık Ziya Ekinci'nin de bulunduğu, 26 sanıklı Devrimci Doğu Kültür Ocakları davasına Diyarbakır'da başlandı.
1975 - Rus bilim insanı Andrey Saharov, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1977 - Uluslararası Af Örgütü, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1977 - İstanbul Toptaşı Cezaevi'nden 9 siyasi tutuklu kaçtı.
1978 - Enver Sedat ve Menahem Begin, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1979 - Rahibe Teresa, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1979 - Daha önce görevden alınan Devlet Opera ve Balesi Genel Müdürü Gürer Aykal'ın yerine, İsmet Kurt'un atanması üzerine, Devlet Opera ve Balesi çalışanları Carmina Burana'nın sahnelenmesine katılmama kararı aldı. Kurt, iki gün sonra istifa etti.
1983 - Arjantin'de askeri rejim sona erdi; Arjantin'in 8 yıldan sonra ilk sivil Başkanı, Raul Alfonsin oldu.
1983 - Polonyalı Dayanışma Sendikası lideri Lech Walesa, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1984 - Güney Afrikalı Piskopos Desmond Tutu, Nobel Barış Ödülü’nü aldı.
1987 - İnsan Hakları Derneği, "Genel Af ve Ölüm Cezalarının Kaldırılması" talepli 130 bin imzalı dilekçeyi, Meclis Genel Sekreterliği'ne sundu.
1987 - Sedat Simavi Basın Ödülü, Uğur Mumcu'ya verildi.
1988 - Türkiye'de ilk karaciğer nakli ameliyatı yapıldı. Ameliyatı, Ankara Hacettepe Üniversitesi'nden Prof. Dr. Mehmet Haberal gerçekleştirdi.
1988 - Cumhurbaşkanı Kenan Evren'in veto ettiği öğrenci affı yasası, Mecliste tekrar kabul edildi. Yasa, üniversitelerde baş örtüsüne izin veriyordu.
1988 - Mısırlı Necip Mahfuz, Nobel Edebiyat Ödülü'nü aldı.
1993 - Güvenlik kuvvetleri Özgür Gündem gazetesinin İstanbul Kadırga'daki merkezini bastı ve tüm çalışanları gözaltına aldı.
1994 - Yaser Arafat, Şimon Perez ve Yitzhak Rabin, Nobel Barış Ödülü'nü aldılar.
2002 - Stanford Üniversitesi, insan embriyosu klonlayacağını açıkladı.
2002 - Eski Amerikan Başkanı Jimmy Carter, 1970'lerde Orta Doğu'da sürdürdüğü diplomatik arabuluculuklarından dolayı, Nobel Barış Ödülü'nü aldı.
2002 – Siyasi yasaklı olması nedeniyle Meclis’e giremeyen AKP Genel Başkanı Recep Tayyip Erdoğan, Washington’a giderek, ABD Başkanı George Bush ile görüştü.
2003 - İranlı Shirin Ebadi, Nobel Barış Ödülü'nü alan ilk müslüman kadın oldu.
2016 - İstanbul Vodafone Arena yakınlarında saldırılar gerçekleşti. İki patlamada 43 kişi öldü, 155 kişi de yaralandı.
10 ARALIK’TA DOĞANLAR
1830 - Emily Dickinson, Amerikalı şair (ö. 1886)
1941 - Burçin Oraloğlu, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1953 - Atilla Atasoy, Türk pop müzik sanatçısı
1982 - Sultan Kösen, Türk çiftçi ve Guinness Rekorlar Kitabı'na göre yeryüzünün yaşayan en uzun insanı
10 ARALIK’TA ÖLENLER
1896 - Alfred Nobel, İsveçli kimyager ve mühendis (d. 1833)
2006 - Augusto Pinochet, Şili diktatörü (d. 1915)
2007 - Sabahattin Zaim, Türk iktisatçı ve akademisyen (d. 1926)
2007 - Vitali Hakko, Türk iş insanı (d. 1913)
2016 - Eric Hilton, Amerikalı otel zinciri sahibi iş insanı ve hayırsever (d. 1933)
Yorumlar
Yorum Gönder