Amerikan mimarlık tarihinin en etkileyici ve özgün yeteneklerinden biri olan Frank O. Gehry, Cuma günü Kaliforniya, Santa Monica'daki evinde 96 yaşında hayata veda etti. Asistanı Meaghan Lloyd, Gehry'nin solunum yolu rahatsızlığı sonucu hayatını kaybettiğini doğruladı.
Gehry'nin en büyük popüler başarısı ve en çok hatırlanacağı yapı, Bilbao Guggenheim Müzesi. İspanya'nın kuzey kıyısında, eskiden yok olmaya yüz tutmuş bir sanayi şehrinde bulunan bu son derece coşkulu, titanyum kaplamalı müze, 1997'de açıldığında uluslararası bir sansasyon yaratmış, şehrin yeniden canlanmasına yardımcı olmuş ve Bay Gehry'yi Frank Lloyd Wright'tan bu yana en tanınmış Amerikalı mimar yaptı.
Yerden fışkırmış gibi görünen ışıltılı, gümüşi formların bir bileşimi olan müzenin neşeli görünümü, yeni ve duygu yüklü bir mimarinin gelişini haber veriyor gibiydi.
Bilgisayar tasarımının özgürleştirici potansiyelini kavrayan ilk mimarlardan biri olan Gehry, heykeltıraşlık ustalığı ve içgüdüsel gücüyle 17. yüzyıl Barok mimarisiyle boy ölçüşen, hatta onu geçen, birçoğu başyapıt olarak kabul edilen bir dizi başka ünlü bina daha yarattı. Bunlar arasında, 2003 yılında tamamlanan, koza benzeri iç mekanı ile Los Angeles'taki Walt Disney Konser Salonu; Miami'de silindirik prova salonlarıyla dolu bir konser salonu olan New World Center (2011) ve Paris'te üfleme camdan yapılmış gibi görünen, o kadar eterik bir müze olan Louis Vuitton Vakfı (2014) yer alıyor.
Ancak 1989'da prestijli Pritzker Mimarlık Ödülü'nü kazanan Gehry, adını çok daha önce duyurmuştu. 1978'de, tasarlayıp kırk yıl boyunca yaşadığı Santa Monica, Kaliforniya'daki ucuz, ahşap çerçeveli Cape Cod bungalovunu parçalayıp kontrplak, oluklu metal ve zincir halkalardan oluşan yeni bir kaplamayla kaplayarak mimarlık dünyasının gündemine oturdu. Biçimlerin bu kaba, hatta şiddetli çarpışması, 1960'lardan bu yana Amerikan toplumunu ve özellikle Amerikan ailesini zorlayan siyasi ve kuşaklar arası uçurumları yansıtıyor gibiydi ve Gehry'yi mimaride bir güç olarak konumlandırdı.
"Güzellik ya da çirkinlik değil, rahatsız edici bir tatmin duygusu"
Sonraki birkaç yıl içinde, ham kompozisyonları inşaatın ortasındaki yapıları çağrıştıran birkaç ev daha üretti. Mimarlığın kıdemli isimlerinden Philip Johnson, bu evlerden birinin içinde olmanın hissini şöyle tarif etmeye çalıştı: "Bu güzellik ya da çirkinlik değil," demişti 1982'de The New York Times Magazine'e, "başka hiç kimsenin mekanlarında bulamayacağınız rahatsız edici bir tatmin duygusu."
"Böyle bir evde yaşayamazdım"
Gehry, 2012'de The Times'a verdiği bir röportajda, dönemin baskın mimari akımlarına karşı duyduğu antipatiyi açıklarken, "Her şeye isyan ediyordum" demişti. Bunlardan biri de, Illinois çayırlarında Mies van der Rohe'nin sade, düz, çelik ve camdan yapılmış modernist pavyonu olan Farnsworth Evi'ydi. "Böyle bir evde yaşayamazdım" demişti. "Eve gelip kıyafetlerimi temizleyip düzgünce asmam gerekirdi. Burnu havada ve bitkin olduğunu düşünürdüm. Hayata hiç uymuyordu."
Gehry daha sonra repertuarını giderek daha heykelsi tasarımlarla genişletti. Bunlar arasında, Almanya'nın Weil am Rhein kentindeki Vitra Tasarım Müzesi'nin (1989) çarpık beyaz sıva formları ve Prag'da vahşi, bale benzeri bir kucaklaşmayla birleşen iki silindirik kule de vardı. 1996 tarihli bu bina, dans eden ikili Ginger Rogers ve Fred Astaire'den esinlenerek "Dans Eden Ev" veya "Zencefil ve Fred" olarak adlandırılmıştı.
Bazıları için eserleri mimariden ziyade heykeldi. Bazıları ise onu, mimariyi bir markalaşma biçimine indirgeyen küresel bir kültürün simgesi olarak görüyordu. Adı dünya çapında tanınan Gehry, zaman zaman 'yıldız mimar' olarak alay konusu oluyordu. Ancak eserlerinin duygusal şiddeti, mimaride on yıllardır süregelen sıkıcı işlevselcilik ve postmodern klişelerden sonra yitirdiği bir parçasını yeniden keşfetmişçesine güçlendirici bir his yaratabiliyordu. Binalarının göz kamaştırıcı dış cephelerine yaygın olarak odaklanılması ise, Gehry'nin daha derin hedeflerinden dikkatleri dağıtabilirdi: Sadece etkileyici değil, aynı zamanda demokratik bir ruha sahip ve insan hayatının karmaşıklığını çağrıştıran bir mimari yaratmak. / Gazete Oksijen
6 ARALIK’LAR
1768 - Encyclopedia Britannica'nın ilk baskısı yapıldı.
1790 - Amerika Birleşik Devletleri Kongresi, New York'tan Philadelphia'ya taşındı.
1862 - ABD Başkanı Abraham Lincoln, Minnesota'daki Sioux isyanına katılarak tutuklanan 303 Kızılderiliden, 39'unun asılmasına karar verdi; idamlar 26 Aralık'ta infaz edildi.
1865 - ABD anayasasına köleliği yasaklayan madde eklendi.
1877 - Washington Post gazetesinin ilk sayısı yayımlandı.
1877 - Thomas Edison, ilk ses kaydını gerçekleştirdi.
1917 - Finlandiya, Rusya'dan bağımsızlığını ilan etti.
1917 - Halifax'da (Kanada) bir cephane deposu patladı: 1900'den fazla kişi öldü, şehrin bir kısmı harabeye döndü.
1921 - Serbest İrlanda Devleti, İngiliz-İrlanda Antlaşması gereğince, İngiliz Milletler Topluluğu'na bağlı bir dominyon olarak kuruldu.
1922 - İnsülin, ilk kez Kanada’da bir hastanede hastalar üzerinde denendi.
1922 - Mustafa Kemal, Ankara'da görüştüğü Hâkimiyet-i Milliye ve Yenigün gazetelerinin muhabirlerine, Halk Fırkası'nı kuracağını açıkladı.
1922 - İrlanda, İngiliz-İrlanda Antlaşması'dan bir yıl sonra, Birleşik Krallık'tan tam bağımsızlığa kavuştu.
1937 - Türkiye, 1927’de imzalanan Türkiye-Suriye iyi komşuluk sözleşmesini feshetti.
1938 - Fransa ve Almanya dostluk anlaşması imzaladı.
1940 - Yunanistan, Arnavutluk'ta Permedi kentini işgal etti.
1959 - ABD Başkanı General Eisenhower, resmi bir ziyaret için Türkiye'ye geldi.
1971 - Hindistan, Pakistan'dan bağımsızlığını ilan eden Bangladeş Demokratik Cumhuriyeti'ni tanıdığını açıkladı. Pakistan Hindistan'la bütün diplomatik ilişkilerini kesti.
1981 - Kılık kıyafet yönetmeliği Resmi Gazete'de yayımlandı. Okullarda başörtüsü ve sakal yasaklandı.
1983 - MGK yönetimi sona erdi. Konsey, çıkardığı son yasayla "Kendi dönemlerini kötüleyen ya da küçük düşüren her türlü yazılı ve sözlü beyanı" yasakladı.
1989 - BBC Televizyon kanalının dünyanın en uzun süredir devam eden bilimkurgu dizisi olan Doctor Who'yu yayından kaldırdı. Bu Doctor Who Klasik Serisinin sonu oldu. 12 Mayıs 1996 tarihinde televizyon filmi yayına girdi. Günümüz serisi ise 26 Mart 2005 tarihinde gösterime girdi.
1997 - Antonov tipi bir Rus kargo uçağı, Irkutsk-Sibirya'da evlerin arasına düştü: 67 kişi öldü.
1998 - Venezuela'da, Hugo Chávez Frías Başkan seçildi.
2006 – NASA, Mars’ta su varlığına işaret eden fotoğrafları paylaştı. Bu fotoğraflar, Mars’ta geçmişte su akıntılarının olabileceği bölgeyi gösteriyor.
2008 - 2008 Yunanistan ayaklanmaları: Atina'da Aleksandros Grigoropulos adlı 15 yaşındaki genç, polis kurşunu ile vuruldu; bu olaya tepki olarak ülkede ayaklanmalar başladı.
2017 – ABD Başkanı Donald Trump, Kudüs’ü İsrail’in başkenti olarak resmen tanıdı ve ABD büyükelçiliğini oraya taşıma planlarını açıkladı.
6 ARALIK’TA DOĞANLAR
1917 - Şadi Çalık, Türk heykeltıraş (d. 1979)
1931 - Zeki Müren, Türk şarkıcı, besteci, söz yazarı, oyuncu ve şair (ö. 1996)
6 ARALIK’TA ÖLENLER
2017 - Johnny Hallyday, Fransız rock müzik bestecisi, söz yazarı ve oyuncu (d. 1943)
Yorumlar
Yorum Gönder