.jpg)
Uçak biletleri daha erişilebilir hale gelmeye başladı. Ancak kabin bagajı, öncelikli biniş ya da koltuk seçimi gibi “ekstra” hizmetler devreye girdiğinde tablo hızla değişiyor. Havayolları için bu kalemler artık iş modelinin merkezinde yer alıyor.
The Times'ın aktardığına göre, aralık ayında Londra Stansted’den Almanya’nın Bavyera eyaletindeki Memmingen’e Ryanair ile yapılan bir Noel pazarları yolculuğu bunun çarpıcı bir örneği.
Gidiş-dönüş bilet 50,85 sterline alınırken, yalnızca koltuk altına sığan küçük bir çanta ücretsizdi. Üç gecelik bir seyahat için daha fazla eşya taşıması gereken yolcu, “öncelikli biniş ve iki kabin bagajı” paketine 46 sterlin ödedi. Ekstra ücret, neredeyse bilet fiyatına yaklaştı.
Ek gelirler ana gelir kalemine dönüştü
On yıl önceye kadar yolcular koltuk için ödeme yapıyor, bagaj çoğu zaman fiyata dâhil oluyordu. Bugün ise “yan gelir” olarak adlandırılan bu kalemler, özellikle düşük maliyetli havayollarında toplam gelirin büyük bir bölümünü oluşturuyor.
Birleşik Krallık’ta faaliyet gösteren Ryanair, easyJet ve Wizz Air’de bu oran dikkat çekici düzeylere ulaştı. Wizz Air’de yan gelirler neredeyse toplam cironun yarısını oluşturuyor.
Ryanair, Mart 2025’te sona eren mali yılda yan gelirlerini yüzde 10 artırarak 4,72 milyar euroya çıkardı. Bu rakam, şirketin toplam gelirinin yaklaşık yüzde 34’üne karşılık geliyor. Yolcu sayısı bakımından Birleşik Krallık’ın en büyük havayolu olan easyJet ise Eylül 2025’te sona eren yılda yaklaşık 2,6 milyar sterlinlik yan gelir elde etti; bu da toplam gelirin yaklaşık dörtte biri.
En yüksek oran ise Wizz Air’e ait. Şirket, Mart 2025’te sona eren yılda 2,05 milyar sterlinlik yan gelir açıkladı. Bu, toplam gelirin neredeyse yarısı anlamına geliyor. Which? Travel araştırmacısı Trevor Baker, bu tabloyu “şaşırtıcı değil” diye nitelendiriyor ve 2024’te bazı Wizz Air uçuşlarında kabin bagajı ve koltuk seçiminin, başlangıçta görünen bilet fiyatını dört katına çıkardığını hatırlatıyor.
ABD’de oranlar daha da yüksek
Amerikan havayollarında tablo daha da çarpıcı. Frontier, Spirit, Volaris, Breeze ve Allegiant gibi düşük maliyetli şirketler, son bilançolarında toplam gelirlerinin yarıdan fazlasını ek hizmetlerden elde ettiklerini bildirdi. Uzun menzilli düşük maliyetli Norse ise 2024’te yolcu başına ortalama 81 dolar ek gelirle bu alanda zirveye çıktı.
Oysa 2015’te durum farklıydı. Wizz Air o yıl 375 milyon sterlinlik yan gelir açıklamış, bu tutar toplam gelirin yüzde 37,5’ine denk gelmişti. Ryanair’in yan gelirleri 1,2 milyar sterlinle toplam gelirin yüzde 24’ünü oluşturuyordu. easyJet bu kalemi ayrı raporlamıyordu ancak oranların daha düşük olduğu tahmin ediliyor.
Havayolları, bu uygulamaların bilet fiyatlarını düşük tutmaya yardımcı olduğunu savunuyor. Veriler bu iddiayı kısmen doğruluyor. Ryanair’de ortalama bilet fiyatı 2015’te 47 euroyken 2025’te 46 euroya geriledi. Aynı dönemde yolcu başına yan gelir 15 eurodan 24 euroya çıktı. Artış oranı yüzde 60.
Bagaj ücretleriyle başlayan dönüşüm
Düşük maliyetli havayollarında ek ücret uygulaması yaklaşık 20 yıl öncesine uzanıyor. Ryanair 2006’da kayıtlı bagaj için ücret almaya başladı. Yolcular bu durumu yalnızca kabin bagajıyla uçarak aşınca, sonraki yıllarda havalimanı check-in ücreti ve hızlı biniş gibi kalemler devreye girdi.
Asıl kırılma 2018’de yaşandı. Ryanair, “büyük” kabin bagajı için ücret almaya başladı ve ücretsiz hakkı yalnızca el çantası boyutundaki küçük eşyalara indirdi. Şirket, bu adımı uçak içindeki gecikmeleri azaltma gerekçesiyle savundu. Bugün “öncelikli biniş ve iki kabin bagajı” paketi 12 eurodan başlıyor. Aynı ay Wizz Air de benzer bir uygulamaya geçti. easyJet ise 2021’e kadar iki kabin bagajına izin vermeyi sürdürdü; ardından yalnızca koltuk altı çantayı ücretsiz bıraktı.
Ancak düşük bagaj ücretleri çoğu zaman kâğıt üzerinde kalıyor. Which?’in geçen yıl yayımladığı araştırmaya göre, üç büyük düşük maliyetli havayolunun ilan ettiği en düşük kabin bagajı ücretleri ya hiç bulunmuyor ya da son derece nadir uygulanıyor. Hatta bazı uçuşlarda, kabin bagajı kayıtlı bagajdan daha pahalı olabiliyor.
Geleneksel havayolları da dahil
Yan gelir cazibesi yalnızca düşük maliyetli şirketlerle sınırlı değil. British Airways 2018’de “Basic” ekonomi tarifesini başlattı. Bu tarifede yalnızca kabin bagajı ücretsiz, koltuk seçimi ve biniş önceliği ise ücretli. Virgin Atlantic’in “Economy Light” seçeneği de benzer bir yapı sunuyor.
Ek ücretler bagajla da sınırlı değil. Koltuk seçimi bedelleri, hatta business class’ta bile yükseliyor. Wizz Air’in “Wizz Class” uygulaması, ilk sırada ekstra diz mesafesi ve bazı uçuşlarda orta koltuğun boş bırakılması gibi hizmetler sunuyor.
AB düzenlemesi dengeleri değiştirebilir
Geçen yaz Avrupa Birliği, Avrupa’ya gidiş-geliş uçuşlarında yolcuların biri koltuk altına, diğeri baş üstü dolabına konulmak üzere iki ücretsiz bagaj taşıyabilmesini öngören bir öneri sundu. Düzenleme hayata geçerse, yalnızca küçük çantayla seyahat etme dönemi sona erebilir. Birleşik Krallık AB üyesi olmasa da, havayollarının kuralları standartlaştırması bekleniyor.
Ancak sektör tepkili. Düşük maliyetli havayolları, düzenlemenin bilet fiyatlarını artıracağını savunuyor. Uluslararası Hava Taşımacılığı Birliği Genel Direktörü Willie Walsh, yolcuların daha yüksek maliyetlerle karşılaşacağını ve bagaj ölçümlerinde operasyonel kaos yaşanacağını öne sürüyor. Airlines for Europe ise öneriyi, “istemediğiniz patlamış mısırı da ödemek zorunda kaldığınız sinema bileti” benzetmesiyle eleştiriyor.
AB üyesi ülkelerle müzakerelerin bu yıl içinde sonuçlanması bekleniyor. O zamana kadar yolcular, kabin bagajı, koltuk seçimi ve öncelikli biniş için yüksek bedeller ödemeye devam edecek gibi görünüyor. / Gazete Oksijen
26 OCAK’LAR
1905 - Pretoria'da (Güney Afrika) 3,106 karat değerindeki dünyanın en büyük elması bulundu. Elmasa "Cullinan" adı verildi. 9 parçaya bölünen elmastan elde edilen "Afrika'nın Büyük Yıldızı" adındaki 530.2 karatlık 74 yüzlü dünyanın en büyük pırlantası, Britanya tacına yerleştirildi.
1911 - Pilot Glenn H. Curtiss, ilk deniz uçağını uçurdu.
1926 - Televizyonun icadı.
1931 - Hindistan'da Mahatma Gandhi serbest bırakıldı.
1934 - Apollo Tiyatrosu Harlem'de (New York) açıldı.
1934 - Almanya ile Polonya arasında saldırmazlık antlaşması imzalandı.
1939 - İspanya İç Savaşı: General Francisco Franco'ya bağlı milliyetçi güçler, İtalyanların da yardımıyla Barselona şehrini ele geçirdiler.
1942 - II. Dünya Savaşı: İlk Amerikan birlikleri Avrupa topraklarında (Kuzey İrlanda).
1950 - Hindistan anayasası kabul edildi. Cumhuriyet ilan edildi. Dünyanın en kalabalık demokrasisi kuruldu.
1956 - Kış olimpiyatları Cortina d'Ampezzo'da (İtalya) başladı.
1959 - Bağdat Paktı Konseyi Karaçi'de toplandı. Toplantıya, Türkiye adına Başbakan Adnan Menderes ve Dışişleri Bakanı Fatin Rüştü Zorlu katıldı.
1962 - Ay'a bilimsel cihazlar götürmek üzere üzere fırlatılan Ranger 3 uydusu, Ay'ın ancak 35.000 km kadar uzağından geçebildi.
1965 - Hintçe, Hindistan'ın resmî dili oldu.
1969 - Cumhuriyetçi Köylü Millet Partisi Genel Başkanı Alparslan Türkeş, İstanbul İl Gençlik Kongresi'nde "Hareket başladı" dedi.
1970 - Necmettin Erbakan ve 17 arkadaşı, Millî Nizam Partisi'ni kurdu.
1972 - Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan'ın idam dosyası, Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderildi.
1974 - Bülent Ecevit Başbakanlığında, Cumhuriyet Halk Partisi - Millî Selamet Partisi koalisyon Hükûmeti göreve başladı.
1974 - Türk Hava Yolları'nın Van adlı yolcu uçağı, İzmir Cumaovası Havaalanı'nda pistin 100 metre uzağında yere çakıldı; 63 kişi öldü.
1978 - Türk Sanayicileri ve İşadamları Derneği (TÜSİAD) Başkanı Feyyaz Berker ve Yönetim Kurulu üyesi Rahmi Koç, Türk Ceza Kanunu'nun (TCK)141.,142. ve 163. maddelerinin kaldırılmasını istediler.
1980 - İsrail ve Mısır arasında diplomatik ilişkiler başladı.
1984 - Türkiye İşçi Partisi davası sonuçlandı; 102 kişi çeşitli hapis cezalarına çarptırıldı.
1986 - Halley kuyruklu yıldızı gece görünür konumda. Güneş etrafında 76 yıl süren bir turunu tamamlıyor.
1988 - The Phantom of the Opera müzikali ilk kez sahnelendi.
1992 - 12 Eylül'den sonra ilk kez memur eylemi düzenlendi. İstanbul'daki eyleme 5 bin memur katıldı.
1992 - Boris Yeltsin, Rusya'nın nükleer füzelerinin Amerikan şehirlerini hedef almaktan vazgeçeceğini duyurdu.
1993 - Václav Havel, Çekya'nın Başkanı seçildi.
1996 - Amerikalı katil John Albert Taylor, Utah'ta kurşuna dizilerek idam edildi.
1998 - Monica Lewinsky skandalı: Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Bill Clinton, eski Beyaz Saray stajyeri Monica Lewinsky ile ilişkisi olduğunu reddetti.
2001 - Gucerat'da (Hindistan) deprem: 20.000'den fazla kişi öldü.
2005 - Condoleezza Rice, Amerika Birleşik Devletleri'nin ilk siyahi kadın Dışişleri Bakanı oldu.
2006 - Filistin Ulusal Yönetimi için yapılan seçimlerde, Hamas'ın parlamentodaki 132 sandalyenin 76'sını elde ettiği anlaşılınca, Başbakan Ahmed Kurey istifa etti.
2008 - Ümraniye'de ele geçirilen patlayıcılarla ilgili soruşturma kapsamında mahkemeye sevk edilen emekli Tuğgeneral Veli Küçük, emekli Kurmay Albay Mehmet Fikri Karadağ, Susurluk Davası hükümlüsü Sami Hoştan, avukat Kemal Kerinçsiz, Türk Ortodoks Patrikhanesi Basın ve Halkla İlişkiler Sözcüsü Sevgi Erenerol, Hüseyin Görüm, Hüseyin Gazi Oğuz ve Oğuz Alparslan Abdülkadir tutuklandı.
2011 - TÜİK, enflasyon sepetini güncelledi. 2011 TÜFE sepeti 445 kalemden oluştu. Güncelleme sonucunda 2011 sepetine tramvay ücreti ve Süper Loto girdi, yünlü kumaş, kadın mantosu ve atık çöp ücreti sepetten çıkarıldı.
2023 - İsrail Ordusu'nun Batı Şeria'daki Cenin kentine düzenlediği saldırı sonucu 9 kişi hayatını kaybetti.
26 OCAK’TA DOĞANLAR
1891 - İlya Ehrenburg, Sovyet yazar ve gazeteci (ö. 1967)
1893 - Christian Arhoff, Danimarkalı sahne ve sinema oyuncusu (ö.
1918 - Nicolae Ceauşescu, Romanya Devlet Başkanı (ö. 1989)
1925 - Paul Newman, Amerikalı sinema oyuncusu, yönetmen ve En İyi Erkek Oyuncu Akademi Ödülü sahibi (ö. 2008)
1928 - Roger Vadim, Fransız film yönetmeni (ö. 2000)
1940 - Ayten Gökçer, Türk sinema ve tiyatro oyuncusu (ö. 2024)
1959 - Nuri Bilge Ceylan, Türk film yönetmeni, senarist ve fotoğraf sanatçısı
26 OCAK’TA ÖLENLER
1948 - Musa Kâzım Karabekir. Türk asker, Millî Mücadele Kahramanı ve siyaset adamı (d. 1882)
1962 - Lucky Luciano, Amerikalı gangster (d. 1897)
1973 - Edward G. Robinson, Amerikalı sinema oyuncusu (d. 1893)
1979 - Nelson A. Rockefeller, Amerikalı iş insanı, politikacı ve ABD'nin 41. Başkan Yardımcısı (d. 1908)
2020 - Kobe Bryant, Amerikalı profesyonel basketbolcu (d. 1978)
Yorumlar
Yorum Gönder