__________________Eric Niiler / New York Times
Norveç’e bağlı Svalbard takımadalarındaki kutup ayılarının nüfusu, eriyen deniz buzunun yiyecek bulmalarını zorlaştıracağı yönündeki öngörülere rağmen son 27 yılda iyileşme gösterdi.
Norveç ana karası ile Kuzey Kutbu arasında yer alan Svalbard’da çalışan araştırmacılar, kutup ayılarının ağırlık ve yağ oranını ölçen vücut kondisyon indeksini, çevredeki Barents Denizi’nde deniz buzunun erime hızıyla karşılaştırdı. 27 yıllık dönem boyunca yapılan incelemede, buzlar çekildikçe kutup ayılarının şaşırtıcı biçimde kilo aldığı belirlendi.
Çalışmanın yazarı ve Norveç Kutup Enstitüsü’nde kıdemli bilim insanı olan Jon Aars, perşembe günü Scientific Reports dergisinde yayımlanan araştırmaya ilişkin olarak, “Başladığımda bana ‘Kutup ayılarına ne olacağını düşünüyorsun?’ diye sorsaydınız, zorlanacaklarını, daha zayıf ve cılız hale geleceklerini, hatta üreme ve hayatta kalma üzerinde etkiler görülebileceğini varsayardım. Yanılmışım” dedi.
Svalbard’daki kutup ayısı nüfusu 2 bin 650 hayvanla sabit kalırken, çalışmanın başladığı dönemden bu yana buzsuz günlerin sayısı 100 arttı.
Aars, bazı kutup ayılarının artık avlanması yasaklandığı için sayıları artan ren geyiği ve morslarla beslendiğini söyledi. Diğerleri ise, kalan deniz buzu parçalarında yoğunlaşan halkalı fok sürülerinden faydalanıyor ya da kuş yumurtaları gibi yeni besinlere yöneliyor.
Aars, 2003’ten bu yana incelediği kutup ayıları için, “Her zaman koşullardan en iyi şekilde yararlanıp yeni yollar bulabildiler” dedi.
Aars, Svalbard’daki ayıların kilo artışının geçici olabileceği uyarısında da bulundu. Arktik bölge, gezegenin geri kalanına kıyasla birkaç kat daha hızlı ısınıyor ve Barents Denizi bölgesindeki sıcaklık 2000’den bu yana 2 derece arttı. Aynı dönemde yerel deniz buzu, kutup ayılarının yaşadığı diğer 19 bölgenin herhangi birine kıyasla iki kat daha hızlı azaldı.
Aars, “Bir eşik olacak ve o aşıldığında kutup ayılarının kilo kaybetmeye, hayatta kalma ve üreme konusunda daha fazla sorun yaşamaya başladığını göreceğiz. Bu değişimin ne kadar derin olacağını bilmiyoruz ve bunun beş, 10 ya da 20 yıl içinde mi gerçekleşeceğini de bilmiyoruz” ifadelerini kullandı.
Aars, Svalbard’daki yaklaşık 250 ayıdan oluşan küçük bir grubun besin için uzun mesafeler kat etmediğini, daha büyük bir grubun ise fok avlamak için deniz buzunu takip ettiğini söyledi. Daha yerleşik olan ayılar karada daha fazla besin buluyor. Ancak deniz buzu daha da eridikçe, kutup ayılarının kış aylarında besinine ulaşmak için daha uzun mesafeler yüzmesi, mevsimler değiştiğinde üreme için tekrar karaya dönmesi gerekecek.
Araştırmacılar, “Bu tür uzun yüzme yolculukları enerji açısından son derece talepkârdır” diye yazdı.
Yeni çalışma şaşırtıcı olsa da, biyologlara göre bu durum dünya genelindeki yaklaşık 26 bin kutup ayısının iyi durumda olduğu anlamına gelmiyor. Arktik genelinde 20 farklı kutup ayısı alt popülasyonundan ikisi büyüyor, dördü sabit, üçü ise küçülüyor. Uluslararası Doğa Koruma Birliği’ne göre kalan 11 alt grup hakkında yeterli veri bulunmuyor.
Kutup Ayıları Uluslararası adlı koruma kuruluşunun baş bilim insanı ve Old Dominion Üniversitesi’nde doçent olan John Whiteman, “Buzu kaybettikçe, sonunda ayıları da kaybedersiniz. Ama soru şu: Kısa vadede bölgesel koşullar neler ve bunlar, buz kaybına rağmen ayıların bir süre daha varlığını sürdürmesine izin verecek mi?” şeklinde konuştu.
Araştırmacılara göre, deniz buzunun kaybına ek olarak kutup ayıları, Arktik sularda artan gemi trafiği, besin zincirlerini kirleten toksik maddeler ve avcılık gibi tehditlerle de karşı karşıya.
Aars ve Whiteman, her kutup ayısı popülasyonunun tehdit altında olduğunu, ancak ısınan iklimin her grubu farklı şekilde etkilediğini söyledi. Ayrıca ayıların durumuna ilişkin veri toplamanın hem zor hem de tehlikeli olduğu vurgulandı.
Aars ve meslektaşları her bahar bölgede helikopterle uçuyor, hayvanları sakinleştirici iğnelerle bayıltarak ölçümler yapıyor. Aars, mümkün olduğunca ayılardan kaçınmaya çalıştığını söyledi ve şu sözleri kaydetti:
“Bir kez saha kampında saldırıya uğradık, ama o ayıyı korkutup uzaklaştırmayı başardık” / Gazete Oksijen
31 OCAK’LAR
1865 - ABD Temsilciler Meclisi, köleliği yasaklayan yasayı onayladı.
1876 - ABD'de ülkedeki tüm Kızılderililer, Kızılderili rezervasyonu olarak adlandırılan, kendilerine ayrılmış özel bölgelerde yaşamaya zorlandılar.
1915 - I. Dünya Savaşı: Almanya, Ruslara karşı zehirli gaz kullandı.
1927 - Müttefiklerin Almanya üzerindeki denetimi sona erdi; bundan sonra Almanya'nın yeniden silahlanmasını Milletler Cemiyeti denetleyecek.
1928 - Türk Eğitim Derneği (TED) Ankara'da kuruldu.
1928 - Sovyetler Birliği'nde 30 muhalefet lideri Almatı'ya sürgüne gönderildi. Sürgüne gidenler arasında Lev Troçki de vardı.
1930 - Seloteyp, 3M şirketi tarafından pazara sürüldü.
1931 - Gümrük ve Tekel Bakanlığı kuruldu.
1931 - Kültür magazin dergisi, Resimli Ay kapandı.
1931 - Yarın gazetesi Başyazarı Arif Oruç ve Sorumlu Müdürü İzmit'te birer yıldan fazla hapse mahkûm oldular.
1934 - Nâzım Hikmet, Nail Vahtedi, Tosun Ömer ve Yonga Ömer beş yıl hapis cezasına mahkûm edildi.
1938 - Atatürk, Gemlik'te sun'i ipek fabrikasını açtı.
1942 - Öğrencilere sigara içme ve nişan yüzüğü takma yasağı getirildi.
1943 - Stalingrad Muharebesi'nde Nazi Almanyası'nın 6. Ordu Komutanı Generalfeldmarschall Friedrich Paulus, Sovyet Birlikleri'ne teslim oldu.
1946 - SSCB'den esinlenen yeni Yugoslavya Anayasasına göre ülke, altı cumhuriyetten oluşuyor: Bosna-Hersek, Hırvatistan, Makedonya, Karadağ, Sırbistan ve Slovenya.
1950 - Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Harry S. Truman, hidrojen bombası geliştirme programı yürüttüklerini açıkladı.
1952 - Yunanistan Dış İşleri Bakanı Sofoklis Venizelos'un Türkiye'ye yaptığı resmî gezi sırasında, Türk-Elen Dostluk Derneği'nin kurulması kararlaştırıldı.
1953 - Kuzey Denizi taşkınlarında sadece Hollanda'da 1800'den fazla kişi öldü.
1956 - "Nesebi sahih olmayan çocukların tescili" hakkındaki kanun Mecliste kabul edildi.
1958 - İlk başarılı Amerika Birleşik Devletleri uydusu Explorer 1, Dünya çevresindeki yörüngesine oturdu.
1964 - 15 Ocak günü Kıbrıs sorununu görüşmek üzere toplanan III. Londra Konferansı, 19 günlük çalışmanın ardından bir sonuç alınamadan dağıldı.
1968 - Vietkong büyük bir saldırıya geçti; Saygon'daki Amerikalı Elçiliği 6 saat işgal edildi.
1968 - TRT Ankara Televizyonu, deneme yayınına başladı.
1971 - İnsanlı ay yolculuklarında bir adım daha; Apollo 14 fırlatıldı. Görevli astronotlar: Alan Shepard, Edgar Mitchell ve Stuart Roosa.
1973 - Çetin Altan'ın 4,5 yıl hapsi istendi; karikatürist Turhan Selçuk'u döven 3 polis hapse mahkûm edildi.
1973 - Devlet Güvenlik Mahkemeleri'nin kurulmasına ilişkin kanun kabul edildi.
1974 - Seyfi Demirsoy'un ölümüyle boşalan Türk-İş Genel Başkanlığına Halil Tunç seçildi.
1976 - İlerici Kadınlar Derneği (İKD), Ankara'da "Evlat acısına son" mitingi düzenledi. Mitinge 5 bin kişi katıldı.
1978 - Zonguldak'ta ikramiyesi ödenmeyen 20 bin maden işçisi direnişe geçti.
1980 - Tariş'te direniş bitti, işçiler işbaşı yaptılar. 22 Ocak'ta güvenlik güçleri arama yapma gerekçesiyle Tariş işletmelerine girmek istemiş, 600 işçi gözaltına alınmıştı.
1985 - Başbakan Turgut Özal, Gökova'da termik santral kurulacağını açıkladı.
1986 - İşkence konusunda itiraflarda bulunan polis memuru Sedat Caner, Ankara Cumhuriyet Savcılığı'na teslim oldu.
1990 - Atatürkçü Düşünce Derneği ve Türk Hukuk Kurumu Başkanı Muammer Aksoy, 73 yaşında Ankara'da evinin önünde kurşunlanarak öldürüldü.
1990 - SSCB satranç şampiyonu Gary Kasparov, vatandaşı Anatoli Karpov'u yenerek dünya satranç şampiyonu oldu.
1990 - Moskova'da ilk McDonald's açıldı.
1996 - Patlayıcı yüklü bir kamyon Kolombo'da (Sri Lanka) Merkez Bankasının kapılarına çarparak infilak etti: en az 86 kişi öldü, 1400 kişi yaralandı.
2000 - Alaska Havayollarına ait bir yolcu uçağı, Büyük Okyanus'a düştü: 88 kişi öldü.
2004 - TL'den 6 sıfır atılması ve Türkiye Devleti para biriminin Yeni Türk Lirası olmasını öngören yasa, Resmi Gazete'de yayımlandı.
2005 - Dünyaca ünlü pop yıldızı Michael Jackson hakkında, 13 yaşındaki bir çocuğa tacizde bulunduğu gerekçesiyle dava açıldı.
2005 - Afganistan'daki Türk birlikleri, Kabil'deki uluslararası hava alanının sorumluluğunu üstlendi.
2006 - Abdullah Öcalan'ın avukatlarından İrfan Dündar, müvekkilinin yeniden yargılanmaya ilişkin dilekçesini, bu konuda yetkili olan Ankara 11. Ağır Ceza Mahkemesine göndererek başvuruda bulunduğunu bildirdi.
2008 - İstanbul'un Zeytinburnu ilçesinde ruhsatsız bir binada maytapların yanarak doğalgaz kazanını patlatmasıyla oluşan olayda 23 kişi öldü, 120 kişi yaralandı.
2019 - Wrapped Bitcoin piyasaya sürüldü.
2020 - Birleşik Krallık Avrupa Birliği'nden ayrıldı.
31 OCAK’TA DOĞANLAR
1797 - Franz Schubert, Avusturyalı besteci (ö. 1828)
1884 - Mehmed Emin Resulzade, Azerbaycan Demokratik Cumhuriyetinin kurucusu (ö. 1955)
1910 - Faruk Kenç, Türk film yönetmeni (ö. 2000)
1911 - Baba Vanga, Bulgar kadın kâhin (ö. 1996)
1921 - Mario Lanza, Amerikalı tenor ve oyuncu (ö. 1959)
1923 - Norman Mailer, Amerikan romancı ve Pulitzer Ödülü sahibi (ö. 2007)
1936 - Can Bartu, Türk futbolcu (ö. 2019)
1945 - Temel Gürsu, Türk yönetmen, yapımcı, senarist, oyuncu ve seslendirme sanatçısı
1961 - Fatih Kısaparmak, Türk besteci ve yorumcu
1961 - Filiz Kerestecioğlu, Türk hukukçu ve siyasetçi
1961 - Latif Demirci, Türk karikatürist (ö. 2022)
1963 - Ergün Poyraz, Türk araştırmacı yazar
1977 - Kerry Washington, Amerikalı oyuncu
1981 - Justin Timberlake, Amerikalı pop şarkıcısı ve oyuncu
31 OCAK’TA ÖLENLER
1914 - Recaizade Mahmud Ekrem, Türk edebiyatçı (d. 1847)
1945 - Eddie Slovik, Amerikalı er rütbesinde asker (II. Dünya Savaşı sırasında firardan dolayı idam edilen tek ABD askeri) (d. 1920)
1946 - İsmail Hakkı İzmirli, Türk felsefeci ve İslam felsefesi tarihçisi (d. 1869)
1974 - Samuel Goldwyn, Amerikalı film yapımcısı (d. 1882)
2020 - Mary Higgins Clark, Amerikalı hikâye yazarı ve romancı (d. 1927)
2024 - Mario Levi, Türk yazar ve iletişim eğitmeni (d. 1957)
2025 - Sezai Altekin, Türk oyuncu ve seslendirme sanatçısı (d. 1946)
Yorumlar
Yorum Gönder