KÖR KARANLIKTA ÖZGÜRLÜK ARAMAK! / günlerden 10 ocak

 

______________Arif Keskin

İran devlet televizyonunda bir spiker, canlı yayında açık biçimde “bizim burada internet yoktur; yalnızca Mehr ve Fars Haber Ajansları’na erişebiliyoruz” ifadelerini kullandı. Spikerin aktardığına göre, ülke genelinde fiilen sadece bu iki haber ajansına erişim sağlanabiliyor; bunun dışındaki tüm internet bağlantıları tamamen kesilmiş durumda.

Bu durumun asıl anlamlı ve dikkat çekici yönü şudur: İran’da radyo ve televizyon kurumu doğrudan dini lider Ali Hamaney’e bağlıdır. Dolayısıyla Hamaney’e bağlı bir kurumun dahi internete erişiminin kesilmiş olması, uygulanan bilgi karartmasının kapsamının ve sertliğinin boyutlarını açıkça ortaya koymaktadır. Aynı zamanda bu tablo, televizyon yayınlarının ve haber içeriklerinin sahadan, bağımsız kaynaklardan ya da dijital akışlardan değil; merkezi, kapalı ve önceden belirlenmiş bir propaganda hattı üzerinden hazırlandığını da dolaylı biçimde ifşa etmektedir.

Daha da dikkat çekici olan husus, hükümete bağlı resmî ve yarı resmî haber ajansları olan İRNA ve İSNA’nın internet sitelerine dahi ülkedi tüm internet sitelerine erişimin engellenmiş olmasıdır. Bu durum, internet kesintisinin yalnızca muhalif ya da bağımsız medya organlarıyla sınırlı kalmadığını; devletin kendi haber kanallarını dahi kapsayan, mutlak ve ayrım gözetmeyen bir bilgi tecrit rejimi uygulandığını göstermektedir.

Ortaya çıkan tablo, İran’da iletişim altyapısının neredeyse tamamen devre dışı bırakıldığını ve kamuoyunun yalnızca güvenlik aygıtıyla tam uyumlu, dar ve tek yönlü bir propaganda kanalıyla muhatap bırakıldığını ortaya koymaktadır. Bu uygulama, sert ve kanlı güvenlik müdahalelerinin eşlik ettiği bir dönemde, hem iç kamuoyunu denetim altında tutmayı hem de sahadaki gelişmelerin dış dünyaya yansımasını engellemeyi hedefleyen bilinçli bir bilgi kontrol stratejisi olarak okunmalıdır.

 

 

10 OCAK’LAR

1863 - Dünyanın ilk metrosu olan Londra metrosunun Metropolitan adı verilen ilk hattı açıldı.

1900 - Dünya Şampiyonu Pehlivan Kara Ahmet, Paris'te "Şampiyonlar Şampiyonu" unvanını aldı.

1919 - Britanyalılar, Bağdat'ı işgal etti.

1920 - Milletler Cemiyeti kuruldu. ABD, Cemiyete katılmadı.

1927 - Alman sinema yönetmeni Fritz Lang'ın Metropolis adlı filmi gösterime girdi.

1929 - Tenten'in maceraları adlı karikatür kitabı ilk kez yayımlandı.

1933 - İspanya'da ayaklanmalar yaygınlaştı; sıkıyönetim ilan edildi.

1944 - Nuri Demirağ'ın fabrikasında üretilen Türk yolcu uçağının ilk uçuş denemesi, Yeşilköy'de yapıldı.

1945 - Anayasa dilinde yeni Türkçe kelimelerin kullanılması kabul edildi.

1945 - Teşrinevvel, Teşrinisani, Kânunuevvel ve Kânunusani aylarının adları, Ekim, Kasım, Aralık ve Ocak olarak değiştirildi.

1946 - Ankara Gazeteciler Cemiyeti kuruldu.

1946 - Birleşmiş Milletler'in ilk genel kurulu Londra'da toplandı. Bu kurulda 51 ülke temsil edildi.

1947 - Demokrat Parti 1. Kongresi'nde, "Hürriyet Misakı" kabul edildi. Raporda Anayasa'ya aykırı yasaların kaldırılması, Anayasa'nın tam olarak uygulanması, yeni seçim yasası hazırlanması ve Cumhurbaşkanlığı ile parti genel başkanlığının birbirinden ayrılması isteniyordu.

1951 - Hasankale-Horasan demiryolu ulaşıma açıldı.

1957 - Harold Macmillan, Anthony Eden'in istifasının ardından Birleşik Krallık Başbakanı oldu.

1961 - Basın çalışanlarıyla ilgili 212 sayılı kanun yürürlüğe girdi. Bu yasayı protesto eden gazete sahipleri 3 gün süreyle gazete çıkarmama kararı aldılar.

1961 - Çalışan Gazeteciler Bayramı kutlanmaya başladı.

1964 - Beatles grubunun, Amerika Birleşik Devletleri'ndeki ilk albümleri satışa sunuldu.

1967 - Cumhuriyetçi Edward W. Brooke, Amerika Birleşik Devletleri Senatosu'nun ilk siyahi üyesi olarak görevine başladı.

1968 - Ankara'da Dördüncü Sanayi Kongresi toplandı. Kongre'de "yabancı sermaye" konusu tartışıldı.

1969 - Singer'in Kartal Cevizli'deki Dikiş Makineleri Fabrikası, burada çalışmakta olan 450 işçi tarafından işgal edildi.

1972 - 15 idam kararını bozan Askerî Yargıtay İkinci Dairesi, Deniz Gezmiş, Yusuf Aslan ve Hüseyin İnan hakkındaki idam kararlarını onayladı.

1978 - Sovyetler, Soyuz kapsülü içinde iki kozmonotu, Salyut VI laboratuvarıyla buluşmak üzere uzaya yolladı.

1979 - İran Şahı Rıza Pehlevi, ülkesini terk ederek ailesiyle Mısır'ın Assuan kentine gitti.

1982 - Birleşik Krallık'ta tarihin en düşük sıcaklığı: -27.2 °C. Bundan önce aynı sıcaklığa 11 Şubat 1895'te ulaşılmıştı.

1983 - Türk Hava Yolları'nın Afyon uçağı Ankara'da düştü: 47 yolcu öldü.

1984 - Alparslan Türkeş'in tahliye istemi 21. kez reddedildi.

1984 - Amerika Birleşik Devletleri ve Vatikan arasında 100 yılı aşkın bir aradan sonra diplomatik ilişkiler yeniden başladı.

1985 - TRT "anı, devrim, özgürlük" gibi bazı kelimelerin kullanımına yasak getirdi.

1989 - Küba askerleri, Angola'dan çekilmeye başladı.

1990 - Basın alanında faaliyet gösteren "Time" ve sinema alanında faaliyet gösteren "Warner" şirketleri birleşerek Time Warner adını aldı.

1991 - Amerika Birleşik Devletleri, Irak'a hava akınları ve füze saldırısı başlattı.

1992 - "32. Gün" programı, Türkiye Radyo ve Televizyon Kurumu Yönetim Kurulu tarafından yayından kaldırıldı. Yapımcı Mehmet Ali Birand'la anlaşma feshedildi.

1995 - TBMM televizyonu kuruldu ve oturumlar canlı olarak TRT-3'ten yayımlanmaya başladı.

1996 - Avrasya feribotu, 4 silahlı kişi tarafından Trabzon Limanı'nda kaçırıldı.

1998 - Anayasa Mahkemesi, Refah Partisi'nin kapatılmasına karar verdi.

1999 - Susurluk davası kapsamında da aranan Haluk Kırcı yakalandı. Haluk Kırcı Ankara Bahçelievler'de 7 TİP üyesi gencin öldürülmesiyle ilgili davada, 7 kez idam cezası almıştı.

2001 - Wikipedia, Nupedia'nın bir parçası olarak hayata atıldı. Beş gün sonra farklı bir site oldu.

2001 - Türksat 2A fırlatıldı.

2002 - İstanbul Milletvekili Rıdvan Budak hakkında, DSP Merkez Disiplin Kurulu tarafından partiden kesin ihraç kararı verildi.

2002 - Merkez Bankası eski Başkanı Gazi Erçel hakkında, dalgalı kura geçilmeden önce bazı kurumlara toplam 5 milyar 188 milyon 900 bin ABD doları satarak, 'görevini kötüye kullandığı' gerekçesiyle dava açıldı.

2006 - İran'ın nükleer programı uluslararası krize yol açtı. Tahran atom bombası sahibi olmak istediği iddialarını reddederken, nükleer programının sivil olduğunu ve programını geliştirmeye devam edeceğini açıkladı. 25 Ocak'ta Fransa, Birleşik Krallık ve Almanya ile ABD, İran'a ekonomik ve ticari yaptırımları kabul ettirmeye çalıştı, ama tasarı başlangıç aşamasında Rusya tarafından reddedildi.

2008 - Çin'in merkezi kısımlarının büyük bölümünü ve güneyini etkileyen kar fırtınası başladı.

2012 - Ankara 12. Ağır Ceza Mahkemesi, 12 Eylül askerî darbesine ilişkin dönemin Genelkurmay Başkanı, 7. Cumhurbaşkanı Kenan Evren ile emekli Orgeneral Tahsin Şahinkaya'nın "şüpheli" olarak yer aldığı iddianameyi kabul etti. İddianamede, Evren ve Şahinkaya için ağırlaştırılmış müebbet hapis cezası istendi.

2012 - Emekli Orgeneral Hurşit Tolon, tutuksuz yargılandığı İkinci Ergenekon davası kapsamında tutuklandı.

2021 – Doğu Karadeniz’de 4 ilde (Trabzon, Ordu, Giresun ve Artvin), 23 farklı noktada orman yangını çıktı.

 

10 OCAK’TA DOĞANLAR

1930 - Orhan Aksoy, Türk yönetmen, senarist ve yapımcı (ö. 2008)

1940 - Suphi Tekniker, Türk oyuncu ve senaryo yazarı (ö. 2024)

1945 - Rod Stewart, İngiliz şarkıcı ve besteci

1949 - Kemal Derviş, Türk iktisatçı ve siyasetçi (ö. 2023)

1949 - George Foreman, Amerikalı boksör (ö. 2025)

1964 - Hakan Boyav, Türk dizi, tiyatro ve sinema oyuncusu

1968 - Hakan Aysev, Türk opera sanatçısı ve tenor

 

10 OCAK’TA ÖLENLER

1968 - Ali Fuat Cebesoy, Türk asker ve siyasetçi (Atatürk'ün silah arkadaşı) (d. 1882)

1971 - Gabrielle Bonheur Chanel (Coco Chanel), Fransız moda tasarımcısı (d. 1883)

1998 - Yaşar Güvenir, Türk piyanist, ses sanatçısı, besteci ve söz yazarı (d. 1929)

2000 - Semih Günver, Türk Büyükelçi (d. 1917)

2001 - Necati Cumalı, Türk şair ve yazar (d. 1921)

2007 - Carlo Ponti, İtalyan film yapımcısı ve aktris Sophia Loren'in eşi (d. 1912)

2021 - Ahmet Vefik Alp, Türk mimar, kent bilimci, yüksek mühendis ve siyasetçi (d. 1948)