____________________Malumat / Gazete Oksijen
Emlak vergisi ödemelerinde esas alınacak rayiç bedeller açıklandığında, en büyük itiraz İstanbul’un değerli yerlerinde, geniş villalarda veya lüks kulelerdeki apartman dairelerinde oturan varlıklı kesimden gelmişti. 600 metrekare arsa içinde 3 katlı en az 300 metrekare villasında oturan biri, “Yılda 15-20 bin lira olan vergi, 200-300 bin liraya çıkıyor. Adalet mi bu” diye yakınıyordu. Prensip olarak haklıydı. Rayiç bedellerin bu kadar sert şekilde yükseltilmesi insafsızlıktı. Sonra hükümet devreye girdi ve rayiç bedeller bir miktar tırpanlandı. Örnekteki lüks villanın bulunduğu arsanın rayiç bedeli metrekare başına 50 bin TL olarak belirlendi. Hadi amortismanı da ekleyerek evine de 15 milyon TL inşaat değeri koyalım, vergi matrahı 45 milyon TL’ye geldi. Bu rakamlarla 3-4 milyon dolarlık eve çıkan yıllık vergi binde 2 oran üzerinden 90 bin TL oldu. Rayiç bedeli daha yüksek semtlerdeki kulelerde ise daire payına düşen arsa payları düşük olduğu için tahakkuk eden emlak vergisi, bu tip villaların bile altında kaldı.
İstanbul’un lüks kesimleri yeni oranlarla rahatlarken, özellikle Ege’nin turistik ilçelerinde babadan dededen kalma toprak sahiplerinin bu tartışmalardan haberi dahi yoktu. Neden habersizdiler? Çünkü bugüne kadar emlak vergisi ödememişlerdi. Mahalli İdareler Kanunu’na göre “köy” vasfında bir yerleşim yerinde oturdukları için, sahip oldukları ev, arsa, arazi gibi taşınmazlar belediye mücavir alan sınırları dışında kalıyordu. Mevzuata göre emlak vergisinden muaflardı.
Gelgelelim bu statü 2012’de çıkan bir kanunla değişti. Kanuna göre 30 Mart 2014’ten itibaren 14 ilde büyükşehir belediyesi kurulması hükme bağlandı.
Gelin bunu Muğla-Bodrum örneğinden anlatalım. Muğla büyükşehir olmadan önce Bodrum’da birden fazla belediye vardı: Merkez (Bodrum), Turgutreis, Yalıkavak, Ortakent, Göltürkbükü gibi… Yasa 2014’te devreye girdikten sonra bunların hepsi birer mahalleye dönüştü, yarımadanın tamamı Bodrum Belediyesi’ne bağlandı.
Görünürde Bodrum köylülerinin hayatında değişen pek bir şey yoktu. Her mahallenin eskisi gibi muhtarı vardı ama muhtarların yetkisi azalmıştı. Muhtarlıkların sahibi olduğu traktör, vidanjör benzeri araç gereçler belediyeye devredilmişti. Daha önce yetki ve karizma sahibi olan muhtarların, şimdi hoparlörden cenaze anonsu yapmak ve seçim zamanlarında seçmen kartı dağıtmak dışında pek bir fonksiyonları kalmamıştı.
Köylülerin yeni kanunda farkında olmadıkları şey ise artık emlak vergisi mükellefi durumuna geldikleriydi. Daha uzun süre de farkında olmayacaklardı. Çünkü devlet baba onlara bir geçiş süresi tanımış ve bu mükellefiyeti 5 yıl ertelemişti. Sonra bu süreye 1 yıl daha eklendi, ardından 2022’ye kadar uzatıldı. Son olarak yürürlük süresi 2026’ya ötelendi.
Ve zaman su gibi geçti, geldik 2026’ya… Bodrum köylülerinin kış günü vakit öldürdükleri kahvelere kara haber düştü. Herkes birbirine soruyordu, “Emlak vergisi verecekmişiz”, “Hasan dayı sana ne kadar çıktı”…
Şimdi denilebilir ki, “Ne var yani, malı mülkü olan vergisini de versin”… Versin tabii. Versin de; madem bu bir tür servet vergisi, gerçeğe uygun değerlere göre verilsin, adaletli olsun, ocak söndürmesin.
Peki böyle mi oldu? Ne yazık ki hayır. Koca bir mahalle; denize uzaklığına, manzarasına, yolu, suyu, elektriği olup olmadığına bakılmadan aynı tarifeye sokulunca adalet sağlanamadı. Dağ başındaki imarlı bir arsayla, koydaki lokanta veya üzerine 20 villalık bir site kondurulan arsaya aynı rayiç bedel biçildi.
Somut bir örnek: Akyarlar’da dağın eteklerinde bir arazi, 18.5 dönüm. Son imar çalışmasında imara açılmış, yüzde 15-30 inşaat hakkı var. Kuytuda kalıyor, büyük bölümünde manzara yok. Yol yok, su yok, elektrik yok, kanalizasyon yok. Belediyeden aldığı hiçbir hizmet yok. Site yapımı için şu anda pek de cazip bir yer değil.
Bu bölgenin büyük bölümünde ister sahilde, ister dağ eteğinde olsun tüm arsalara metrekare başına 20 bin TL rayiç değer konmuş. 18.5 dönüm arsanın değeri 370 milyon TL olarak belirlenmiş. İşin daha da fenası, arsaların emlak vergisi binde 6. 370 milyon lira değere göre bu yıl ödenmesi gereken vergi tam 2 milyon 220 bin TL. Yüzde 10 da harç var bunun üzerine, toplam fatura 2 milyon 442 bin TL.
On yıllardır yatan, cazip bir yerleşime müsait olmadığı için daha da yıllarca “yatarı olan” bir arsanın sahibine “Gel kardeşim, 2.5 milyon vergi vereceksin. Seneye daha da fazlasını ödeyeceksin” deniyor. İstanbul’da su içinde 3-4 milyon dolar eden, satmak istenildiğinde alıcısı hazır evlere 100 bin lira civarı yıllık vergi çıkarken, devletin “Senin arsa 9 milyon dolar ediyormuş, bastır bakalım yılda 2.5 milyon TL” demesi az insafsızlık değil.
Kağıt üzerinde zengin, ama cebinde ancak geçinecek para olan pek çok köylü şu sıralar emlak ofislerinde, “Aman bir müşteri bulun, üçe beşe bakmadan satarım” diye feryat halinde. Sonuç: Bu yıl Bodrum’da arsa satışları hızlanır, müteahhitler ucuza yer kapatır, betona boğulma süreci vites yükseltir.
14 ŞUBAT’LAR
1859 - Oregon, Amerika Birleşik Devletleri'nin 33. eyaleti oldu.
1876 - Alexander Graham Bell, telefon patenti için başvurdu.
1876 - İstanbul Tramvay Şirketi işçileri greve çıktı.
1878 - II. Abdülhamid, Meclis-i Mebûsan'ı süresiz olarak tatil etti ve istibdat dönemi başladı.
1909 - Osmanlı Devleti'nde ilk güven oylaması yapıldı; Kâmil Paşa kabinesi düşürüldü.
1912 - Arizona, ABD'nin 48. eyaleti oldu.
1912 - ABD'nin ilk dizel motorlu denizaltısı, Connecticut'ta kullanılmaya başlandı.
1918 - SSCB'de Gregoryen Takvimi kullanımına geçildi.
1923 - Mustafa Kemal, Batı Anadolu gezisine çıktı.
1924 - International Business Machines (IBM) şirketi kuruldu.
1925 - TBMM'de 9 Şubat'ta vurulan Deli Halit Paşa öldü.
1929 - Al Capone'un rakibi yedi gangster, Chicago'da öldürüldü. Olay 14 Şubat'ta gerçekleştiği için "Sevgililer Günü Katliamı" olarak anılmaktadır.
1931 - Türkiye güzeli Naşide Saffet Esen, Avrupa'da "Güzel Göz Kraliçesi" seçildi.
1945 - Şili, Ekvador, Paraguay ve Peru, Birleşmiş Milletler'e katıldı.
1945 - II. Dünya Savaşı: Birleşik Krallık ve ABD uçakları, Dresden'in bombalanışının ikinci gününde yangın bombaları kullanmaya başladılar.
1946 - İlk genel amaçlı elektronik bilgisayar ENIAC (Electronic Numerical Integrator and Computer), Pensilvanya Üniversitesi'nde (ABD) tanıtıldı.
1946 - İngiltere'nin Merkez Bankası olan "The Bank of England" millileştirildi.
1949 - İsrail parlamentosu (Knesset), ilk toplantısını yaptı.
1949 - Kanada'da "Asbest Grevi" olarak adlandırılan direniş başladı. Grevin başladığı bugün Québec'teki "Sessiz Devrim"in de başlangıcı olarak kabul edilir.
1951 - İdil Biret, 10 yaşında Paris'teki ilk piyano resitalini verdi.
1952 - Kış Olimpiyat Oyunları Oslo'da (Norveç) başladı.
1955 - İzmir Alsancak Limanı'nın temeli, Başbakan Adnan Menderes tarafından atıldı.
1961 - Lavrensiyum elementi (103 numaralı element), Kaliforniya Üniversitesinde ilk defa sentezlendi.
1963 - İngiltere'de Leeds General Infirmary Hastanesi'nde, Dünyada ilk kez insandan insana başarılı bir böbrek nakli yapıldı.
1974 - Gazeteci İsmail Cem (İpekçi), TRT Genel Müdürlüğü'ne atandı.
1977 - Ortadoğu Teknik Üniversitesi Rektörlüğüne, Hasan Tan atandı; öğrenciler dersleri boykot etti.
1979 - Türkiye, İran'daki Humeyni rejimini resmen tanıdı.
1980 - Tariş olayları: On bin jandarma komandosu ve çok sayıda polis, Tariş'e ait Çiğli İplik Fabrikası'ndaki işçi direnişine müdahale etti. Operasyona keşif uçakları ve helikopterler de katıldı. Gün boyu süren müdahale sonucunda Fabrika boşaltıldı, 1500 işçi gözaltına alındı.
1986 - Eski Devlet Bakanı İsmail Özdağlar, Yüce Divan'da "görevini kötüye kullandığı" gerekçesiyle 2 yıl hapse mahkûm edildi. İsmail Özdağlar, rüşvet aldığı iddiasıyla yargılanmaktaydı.
1989 - İranlı lider Humeyni, Şeytan Ayetleri kitabının yazarı Salman Rushdie'nin öldürülmesi emrini verdi.
1989 - Union Carbide, 1984'teki Bhopal felaketi'nde sebep olduğu zararlara karşılık Hindistan Hükûmetine 470 milyon dolar ödemeyi kabul etti.
1989 - GPS (Küresel Konumlandırma Sistemi)'ni oluşturacak 24 uydudan ilki yörüngesine oturtuldu.
1990 - Yılmaz Güney'in Umut filmi, İstanbul'da gösterime girdi.
1994 - Demokrasi Partisi'nin (DEP) Ankara il binasına bombalı bir saldırı yapıldı; bina ağır hasar gördü, 3 kişi yaralandı.
1994 - 52 kişiyi öldürmekten suçlu bulunan Ukraynalı seri katil Andrey Çikatilo, Rusya'nın Novoçerkassk şehrinde kurşuna dizilerek idam edildi. İdamı, Rusya Devlet Başkanı Boris Yeltsin tarafından açıklandı.
1996 - Emekli olduktan sonra Milliyetçi Hareket Partisi'ne (MHP) katılan eski Ankara Devlet Güvenlik Mahkemesi (DGM) Savcısı Nusret Demiral, "Ezan Türkçe okunmalı" deyince, partiden ihraç edildi.
2000 - Hizbullah cephaneliklerinin ortaya çıkışı ve varlığı, 1994'ten beri tartışılan JİTEM'i yeniden gündeme getirdi. Batman eski Valisi Salih Şarman "JİTEM var", Jandarma eski Komutanı Teoman Koman ise "yok" dedi.
2004 - Hamburg doğumlu Türk yönetmen Fatih Akın'ın son filmi, "Gegen die Wand" (Duvara Karşı), Berlin Uluslararası Film Festivali'nde en iyi film seçilerek "Altın Ayı" ödülü aldı.
2005 - Lübnan'ın eski Başbakanlarından Refik Hariri, düzenlenen bir suikast sonucu öldürüldü.
2006 - "Yeşil" kod adlı Mahmut Yıldırım'ın İstanbul'da bir evde kıstırıldığı ve son anda kaçtığı ileri sürülen operasyonda, oğlu Murat Yıldırım, "adam vurdurduğu" gerekçesiyle on beş kişiyle birlikte gözaltına alındı.
2008 - Danıştay 1. Dairesi, Mehmet Ağar'ın Emniyet Genel Müdürlüğü döneminde, "suç işlemek amacıyla örgüt kurma" suçundan, Susurluk Davası kapsamında yargılanmasına karar verdi. Daire, Ağar'ın Vali statüsünde bulunması nedeniyle, yargılanmasının Yargıtay'da yapılmasına hükmetti.
2021 – Milli Savunma Bakanı Hulusi Akar tarafından, Kartal-2 operasyonunun yapıldığı Irak’ın kuzeyindeki Gara bölgesinde bir mağarada terör örgütü PKK tarafından başlarından vurulmuş halde 13 Türkün cesedinin bulunduğunu açıklandı. Akar, şehit edilen 13 kişinin kimliklerinin güvenlik gerekçesiyle açıklanmadığını belirtti.
14 ŞUBAT’TA DOĞANLAR
1944 - Alan Parker, Britanyalı film yönetmeni (ö. 2020)
1951 - Kevin Keegan, İngiliz eski futbolcu
1982 - İbrahim Çelikkol, Türk dizi ve sinema oyuncusu
1982 - Özge Borak, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
1984 - Eser Yenenler, Türk tiyatro, sinema ve dizi oyuncusu
14 ŞUBAT’’TA ÖLENLER
1966 - İngiliz Kemal (Ahmet Esat Tomruk), Türk ajan (d. 1887)
1975 - Julian Huxley, İngiliz evrimsel biyolog (d. 1887)
1986 - Süheyl Ünver, Türk doktor, yazar ve minyatürcü (d. 1898)
2015 - Mahir Kaynak, Türk iktisatçı, yazar ve istihbarat analizcisi (d. 1934)
2018 - Nuray Hafiftaş, Türk besteci ve Türk halk müziği sanatçısı (d. 1964)
2018 - Tuna Huş, Türk haber spikeri (d. 1942)
2024 - Saldıray Berk,Türk Silahlı Kuvvetleri Orgenerali (d. 1948)
Yorumlar
Yorum Gönder