MÖSYÖ TRİNG’TEN, TRİNK PARAYA / günlerden 7 mart

  



 

______________________Hamdi Akyol

 

"Trink para" tabirindeki "Trink" kısmının kökenini biz paranın sesi zannediyoruz ama kazın ayağı öyle değilmiş.

Osmanlı son devrinde İstanbul'da birkaç mağaza açılıyor, sahibi Avusturyalı M.Tiring diye bir müteşebbis.

Boyner mağazaları misali, adını sahibinden alıyor. Buranın özelliği hiçbir hâl ve şartta veresiye satış yapmıyor ve mutlaka peşin para ile alışveriş edebiliyorsunuz.

Dönemin kaymak tabakası, şehzadeler, kalemiye erbabı buradan giyiniyor.

Osmanlı âdeti "taksitli satış" olduğundan (ki bu âdet halen devam ediyor), insanlar peşin para ile aldıklarını ifade etmek için "tiring aldım" diyorlar ve bu tabir zamanla "peşin alışveriş" manasında yerleşiyor, "tiring" kısmı da "trink"e dönüşüyor.

Böyleyken böyle...

 

 

7 MART’LAR

1908 - Kabataş Erkek Lisesi, Padişah II. Abdülhamid'in fermanıyla “Kabataş Mekteb-i İdâdisi” adı altında kuruldu.

1911 - Meksika Devrimi: 20. yüzyılın ilk büyük devrimi gerçekleşti.

1919 - Fransızlar Kozan'ı işgal etti.

1925 - Şeyh Said'in emrindeki 5000 kişilik bir kuvvet, Diyarbakır'a saldırdı.

1927 - İstiklal Mahkemeleri'nin görevi fiilen sona erdi. Tamamen ortadan kalkması ancak 1948'de gerçekleşti.

1950 - Milletvekilleri adaylarının sayısı bütün tahminleri aştı, yalnız Elazığ'dan 600 kişi aday oldu.

1951 - İran Başbakanı General Ali Razmara, radikal dinci bir militan tarafından öldürüldü.

1952 - Dışişleri Bakanı Fuad Köprülü ve 222 arkadaşı, Anayasa'nın dilini yaşayan dile dönüştürmek için DP Meclis Grubu adına bir önerge hazırlayarak Meclise sundular. Önergede, değiştirilmesi gereken kelimeler arasında suç, bakanlar kurulu, devrim, ivedilik gibi kelimeler yer alıyordu.

1954 - Basın ve radyo yoluyla işlenecek suçların kapsamının genişletilmesi ve cezaların arttırılması hakkındaki kanun tasarısı, Mecliste görüşüldü. Tasarı, gazetecilere iddialarını ispat hakkı tanımıyordu.

1954 - Petrol işletmeciliğini, yabancı sermayeye açan Petrol Yasası kabul edildi. Petrol İşleri Genel Müdürlüğü kuruldu.

1957 - Ankara sokaklarında rock and roll: Gece sinemasından çıkan gençler, Bulvarda rock and roll yapmaya başlayınca zabıta tarafından durduruldular.

1959 - Yargıtay, "Nalıncı Keseri" başlıklı yazı nedeniyle Ulus gazetesi başyazarı Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Yazı İşleri Müdürü Ülkü Erman hakkında, Ankara Toplu Basın Mahkemesi'nin verdiği mahkûmiyet kararını bozdu.

1960 - Ahmet Emin Yalman, "Pulliam" davasından aldığı 15 ay 16 günlük hapis cezasını çekmek üzere cezaevine girdi. Yalman, 4 gün sonra hastaneye kaldırıldı.

1961 - Genelkurmay Başkanı Cevdet Sunay, yayımladığı mesajda şöyle dedi. "Namlularını daima temiz ve süngülerini daima parlak tutan ordumuzun her türlü engelleri yok etme azmi ile bugünkü hedefi, demokrasiyi ulusuna teslim etmektir."

1963 - Anayasa Mahkemesi, İş Kanunu'ndaki grev yasağını iptal etti.

1966 - Erzurum ve Muş’ta meydana gelen depremde; 15 kişi öldü, 25 kişi de yaralandı ve 2380 ev yıkıldı.

1973 - İsmail Beşikçi, komünizm propagandasında 8 yıl hapse mahkûm oldu.

1977 - Pakistan'da seçimleri, Zülfikar Ali Butto kazandı.

1979 - ABD uzay aracı Voyager I, Jüpiter ve Uranüs'ün Satürn gibi halkalara sahip olduğunu keşfetti. Voyager I, Jüpiter'in halkalı resimlerini dünyaya gönderdi.

1979 - İstanbul'da Taksim Meydanı'na Sular İdaresi'nin bulunduğu yere cami yapılması için, "Taksim Camii Şerifi ve Külliyesini Yaptırma ve Yaşatma Derneği" kuruldu.

1979 - Türkiye ile Sovyetler Birliği arasında, petrol anlaşması imzalandı.

1983 - Ahmet Necdet Sezer, Yargıtay üyeliğine seçildi.

1983 - Zonguldak Kandilli Armutçuk'taki maden ocağında büyük bir grizu patlaması oldu. 103 Kişi öldü.

1984 - Ankara Sıkıyönetim Mahkemesi, kapatılan Milliyetçi Hareket Partisi'nin (MHP) Genel Başkanı Alparslan Türkeş'in tahliyesini 23. kez reddetti.

1984 - KKTC bayrağı, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Meclisi tarafından onaylandı.

1984 - Komünizm propagandası yaptığı iddiasıyla, Gölcük Sıkıyönetim Mahkemesi'nde yargılanan şair Arif Damar beraat etti.

1985 - Milliyetçi Demokrasi Partisi'nden üçü kurucu üye toplam 25 milletvekili, Genel Başkan Turgut Sunalp'in liderliğini eleştirerek ve yeni bir sağ oluşum ihtiyacını vurgulayarak istifa etti.

1989 - Anayasa Mahkemesi, üniversitelerde "dini inanç sebebiyle boyun ve saçların örtü veya türbanla kapatılmasını" serbest bırakan yasayı iptal etti.

1989 - İran, Birleşik Krallık ile diplomatik ilişkilerini kesti.

1989 - Çin, Lhasa-Tibet'te sıkıyönetim ilan etti.

1990 - Hürriyet gazetesi Yönetim Kurulu üyesi, gazeteci yazar Çetin Emeç ve şoförü Ali Sinan Ercan, uğradıkları silahlı saldırıda yaşamlarını yitirdi. 6 yıl sonra 9 Mart 1996'da Emeç'i vuran İslami Hareket Örgütü sorumlusu İrfan Çağırıcı, İstanbul'da yakalandı.

1992 - İsrail Büyükelçiliği Koruma Amiri, Ankara'da otomobiline konan uzaktan kumandalı bombanın patlaması sonucu öldü.

1994 - Moldova'da yapılan referandum sonucu, halkın yüzde 90'ı Romanya'yla birleşmeyi reddetti.

1997 - İskenderun Cezaevi'nden sol görüşlü 28 mahkûm tünel kazarak kaçtı, firarilerden 8'i yakalandı.

1997 - İstanbul DGM, Avrasya feribotunu kaçıran 9 kişiye, sekiz yıl on ay yirmişer gün hapis cezası verdi.

1997 - Jean-Dominique Bauby'nin göz kapakları yardımıyla yazdırdığı kitabı, Kelebek ve Dalgıç Giysisi satışa çıktı.

2014 - Ergenekon davasından yargılanan İlker Başbuğ, 26 ay sonra hak ihlali gerekçesiyle tahliye edildi.

2024 - İsveç, NATO'nun 32. üyesi oldu.

 

7 MART’TA DOĞANLAR

1934 - Ekrem Bora, Türk sinema oyuncusu (ö. 2012)

1937 - Önder Somer, Türk sinema oyuncusu (ö. 1997)

1948 - Yavuzer Çetinkaya, Türk oyuncu (ö. 1992)

1980 - Murat Boz, Türk şarkıcı ve söz yazarı

 

7 MART’’TA ÖLENLER

1989 - Bahaeddin Ögel, Türk tarihçi (d. 1923)

1990 - Çetin Emeç, Türk gazeteci ve yazar (d. 1935)

1999 - Stanley Kubrick, Amerikalı yönetmen (d. 1928)

2018 - Yaşar Gaga, Türk pop şarkıcısı ve menajer (d. 1966)

 

Yorumlar