ZENGİNLİK ÖLÇÜSÜNE “ADALET” GELİYOR / günlerden 23 nisan

 

'Dünyanın en zengin ülkeleri' sıralaması, bu kez klasik ekonomik büyüklük ölçülerinin ötesine geçen yeni bir endeksle yeniden şekillendi. Finansal hizmetler karşılaştırma platformu HelloSafe’in hazırladığı 2026 Refah Endeksi, ülkeleri yalnızca kişi başına düşen milli gelir ya da üretim hacmine göre değil, bu zenginliğin toplumun geneline ne ölçüde yayıldığını da hesaba katarak değerlendirdi.

Zirvede Norveç var

Endekse göre 2026’nın en zengin ülkesi Norveç oldu. Çalışmada, bir ülkenin gerçekten zengin sayılmasının sadece çok üretmesine değil, ortaya çıkan servetin sıradan yurttaşın günlük yaşamına ne kadar yansıdığına bağlı olduğu vurgulandı.

Norveç’i İrlanda ve Lüksemburg izledi. İlk beş ülkenin tamamının Avrupa’dan çıkması, kıtanın refah göstergelerinde küresel ölçekteki ağırlığını bir kez daha ortaya koydu. İzlanda da güçlü insani gelişmişlik verileri ve düşük göreli yoksulluk oranıyla öne çıkan ülkeler arasında yer aldı.

GSYH tek başına yetmiyor

Endeksin en dikkat çekici yönlerinden biri, kişi başına GSYH’nin tek başına yanıltıcı sonuçlar verebildiğini göstermesi oldu. Çalışmada İrlanda bu durumun en çarpıcı örneklerinden biri olarak gösterildi.

Satın alma gücü paritesine göre kişi başına GSYH’si yaklaşık 150 bin dolar seviyesinde bulunan ülkenin bu yüksek performansında Apple, Google ve Pfizer gibi çok uluslu şirketlerin etkisinin büyük olduğu belirtildi. Buna karşın üretim ile hanehalkı geliri arasında kişi başına yaklaşık 70 bin dolarlık fark bulunduğu kaydedildi.

Büyük ekonomiler geride kaldı

Yeni ölçüm yöntemi, geleneksel sıralamalarda üst sıralarda yer alan bazı büyük ekonomilerin listede geriye düşmesine yol açtı. ABD 17’nci sırada yer alırken, Fransa 20’nci sıraya geriledi. Almanya da ilk 10’un dışında kaldı.

Bu tablo, yüksek ekonomik çıktı ile topluma yayılan refahın her zaman aynı anlama gelmediğini ortaya koydu. Endekste gelir düzeyi kadar eşitsizlik, göreli yoksulluk ve sosyal göstergeler de belirleyici oldu.

Avrupa öne çıktı

HelloSafe’in 50’den fazla ülkeyi kapsayan endeksi; IMF, Dünya Bankası, UNDP, Eurostat ve OECD verilerine dayanıyor. Endekste gelir düzeyi, eşitsizlik, yoksulluk, insani gelişmişlik ve sosyal göstergeler tek bir puanda birleştiriliyor.

Sonuçlar, Avrupa’nın refah ölçümlerinde güçlü konumunu koruduğunu gösterdi. Avrupa dışındaki sıralamalarda ise Asya’da Singapur, Afrika’da Seyşeller, Latin Amerika’da Uruguay bölgelerinin en yüksek refah düzeyine sahip ülkeleri olarak öne çıktı.

Zenginlik tanımı değişiyor

2026 Refah Endeksi’nin ortaya koyduğu tablo, “zengin ülke” tanımının giderek değiştiğine işaret ediyor. Buna göre zenginlik artık yalnızca ne kadar üretildiğiyle değil, o servetin ne kadar adil paylaşıldığı, toplumsal uyumu ne kadar güçlendirdiği ve insanların hayatına ne ölçüde dokunduğuyla tanımlanıyor. / Kaynak: Gazete Oksijen

 

23 NİSAN’LAR

1920 - Türkiye Büyük Millet Meclisi açıldı ve ilk kez toplandı.

1935 - Polonya'da anayasanın kabulü.

1945 - Doğan Kardeş dergisinin ilk sayısı yayımlandı.

1948 - II. Dünya Savaşı'ndan beri kapalı tutulan Topkapı Sarayı Müzesi ve İstanbul Arkeoloji Müzesi halka açıldı.

1960 - İzmit Petrol Rafinerisi'nin temeli atıldı.

1961 - İlk TBMM binası müze haline getirildi.

1961 - Yerli yapım 27 Mayıs Treni ilk seferini yaptı.

1965 - İlk Sovyet haberleşme uydusu, Maniya-1 uzaya fırlatıldı.

1967 - Sovyetler Birliği Soyuz uzay aracının ilk misyonu Soyuz 1, Baykonur Uzay Üssü'nden fırlatıldı.

1968 - ABD'deki Columbia Üniversitesi'nde bir grup Vietnam Savaşı karşıtı öğrenci, yönetim binalarını ele geçirerek üniversiteyi kapattı.

1969 - Robert Kennedy'nin katili Sirhan Bişara Sirhan, ölüm cezasına çarptırıldı.

1979 - Türkiye'de 12 Eylül 1980 Darbesi'ne Giden Süreç (1979- 12 Eylül 1980): Sıkıyönetim Koordinasyon Toplantısı'nda konuşan Adalet Bakanı Mehmet Can, "Bingöl'de okullarda İstiklal Marşı söylenmemektedir. Atatürk'ün resmi sınıflardan alınıp çamura atılmış. Öğretmen mâni olmaya kalkmış, öldürmüşler." dedi.

1979 - Türkiye'nin yedi ülke ile telefon görüşmesini sağlayacak olan uyduyla haberleşme istasyonu hizmete girdi.

1979 - 23 Nisan Ulusal Egemenlik ve Çocuk Bayramı, UNESCO'nun 1979 yılını "Çocuk Yılı" olarak duyurmasının ardından, TRT tarafından "TRT Uluslararası 23 Nisan Çocuk Şenliği" adı ile ilk kez kutlandı.

1981 - Millî Güvenlik Konseyi, eski Gümrük ve Tekel Bakanlarından Tuncay Mataracı'nın Yüce Divan'da yargılanmasına karar verdi.

1982 - TRT, haftada iki gün renkli televizyon yayınına başladı.

1982 - 12 Eylül Darbesi'nin 15. idamı: 1974 yılında başka biriyle evlenmek için karısını başına dört kurşun sıkarak öldüren Sabri Altay, idam edildi.

1984 - AIDS'e neden olan virüs belirlendi.

1990 - Namibya; Birleşmiş Milletlerin 160., İngiliz Milletler Topluluğu'nun ise 50. üyesi oldu.

1992 - Sağlık kontrolü için ABD'de bulunan Cumhurbaşkanı Turgut Özal'a, prostat kanseri teşhisi konuldu.

1993 - Doğu Afrika ülkesi Eritre'de, Etiyopya'dan bağımsızlık referandumu başladı.

1994 - Gagavuzya kuruldu.

1997 - Cezayir'de Ömeriye katliamı: 42 kişinin ölümü.

2001 - İntel, Pentium 4 işlemcisini piyasaya sürdü.

2003 - SARS virüsü nedeniyle Çin'de okullar iki hafta tatil edildi.

2003 - Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti Bakanlar Kurulunun aldığı karar doğrultusunda; Kuzey Kıbrıs ile Kıbrıs Cumhuriyeti arasında serbest geçişler başladı.

2005 - Şair ve yazar Sunay Akın'ın kurduğu İstanbul Oyuncak Müzesi açıldı.

2006 - Merapi Yanardağı (Marapi) patladı.

2021 – Avrupa Parlamentosu’nda (AP), Türkiye ile AB arasındaki üyelik müzakerelerinin resmen askıya alınması için girişim başlatıldı. AP Dış İlişkiler Komitesinde oylanan raporda Türk hükümetinin otokratik çizgiyi sürdürmesi durumunda AB üyelik müzakerelerinin resmen askıya alınması talep edildi. Rapor 4 ret, 49 kabul oyu ile Komite’den geçerken 14 parlamenter çekimser oy kullandı.

2025 – Afet ve Acil Durum Yönetimi Başkanlığı (AFAD) verilerine göre, saat 12:49’da Marmara Denizi’nde, Silivri ilçesinin yaklaşık 23 km açığında ve 10 km derinlikte 6,2 büyüklüğünde bir deprem kaydedildi. Deprem, İstanbul’un tamamında ve çevre illerde güçlü şekilde hissedildi.

 

23 NİSAN’DA DOĞANLAR

1895 - Yusuf Ziya Ortaç, Türk şair, yazar, edebiyat öğretmeni, yayımcı ve siyasetçi (ö. 1967)

1899 - Vladimir Nabokov, Rus yazar (ö. 1977)

1926 - Suavi Süalp, Türk mizahçı (ö. 1981)

1927 - Ahmed Arif, Türk şair (ö. 1991)

1928 - Avni Anıl, Türk müzisyen (ö. 2008)

1928 - Shirley Temple, Amerikalı aktris (ö. 2014)

1929 - Mürüvvet Sim, Türk tiyatro ve sinema sanatçısı (ö. 1983)

1934 - Ergun Köknar, Türk tiyatro, sinema, dizi oyuncusu ve gazeteci (ö. 2000)

1934 - Fikret Hakan, Türk sinema oyuncusu (ö. 2017)

1973 - Cem Yılmaz, Türk karikatürist, komedyen, stand-up sanatçısı, sinema oyuncusu, senarist, film yapımcısı ve yönetmeni

1983 - Bartu Küçükçağlayan, Türk oyuncu ve Büyük Ev Ablukada grubunun solisti

 

23 NİSAN’DA ÖLENLER

1616 - William Shakespeare, İngiliz oyun yazarı (d. 1564)

1998 - Konstantin Karamanlis, Yunan siyasetçi (d. 1907)

2005 - John Mills, İngiliz aktör (d. 1908)

2007 - Boris Yeltsin, Rus devlet ve siyaset adamı (d. 1931)

2016 - Çetin İpekkaya, Türk tiyatro yönetmeni ve oyuncu (d. 1937)

2017 - Erdoğan Teziç, Türk hukukçu ve akademisyen (d. 1936)